بررسی نقش و تاثیرات رقابت تحصیلی در رشد و ارتقاء آموزشی و تربیتی دانش آموزان ابتدایی

نظام های آموزشی در سراسر جهان همواره به دنبال یافتن روش ها و راهکارهایی بوده اند که بتوانند زمینه ساز شکوفایی استعدادهای فردی، ارتقاء توانایی های شناختی و پرورش ابعاد تربیتی و اجتماعی دانش آموزان شوند. یکی از عوامل موثر در این فرآیند، رقابت تحصیلی است که به عنوان یک پدیده تربیتی، می تواند نقش دوگانه ای ایفا کند؛ از یک سو باعث انگیزش، تلاش بیشتر، هدف گذاری دقیق و رشد فردی شود و از سوی دیگر اگر به درستی هدایت نشود، می تواند منجر به اضطراب، احساس ناکامی، خودکم بینی و مقایسه های ناسالم گردد. دوران ابتدایی به عنوان نخستین مرحله رسمی آموزش، نقش بسیار حساسی در شکل گیری نگرش های تحصیلی، اعتماد به نفس، انگیزه پیشرفت، و مهارت های اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. در این دوره، دانش آموزان برای اولین بار با مفاهیمی همچون موفقیت، شکست، ارزشیابی، رتبه بندی و مقایسه با دیگران روبرو می شوند. در چنین بستری، رقابت تحصیلی می تواند به عنوان ابزاری موثر برای برانگیختن میل به پیشرفت در دانش آموزان به کار رود، به شرط آنکه با رویکردی سازنده، انسانی و تربیتی هدایت شود. ایجاد فضای رقابتی سالم، در صورتی که مبتنی بر تشویق، احترام به تفاوت های فردی، فرصت های برابر و تاکید بر تلاش و پشتکار باشد، می تواند زمینه ساز رشد علمی و اخلاقی دانش آموزان گردد. از سوی دیگر، اگر رقابت به صورت ناسالم، بر اساس مقایسه های صرف، رتبه بندی های خشک و توجه صرف به نتیجه بدون در نظر گرفتن فرآیند یادگیری پیاده سازی شود، ممکن است باعث کاهش اعتماد به نفس، حسادت، اضطراب و شکل گیری نگرش های منفی نسبت به یادگیری در دانش آموزان گردد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش و تاثیرات رقابت تحصیلی در رشد و ارتقاء آموزشی و تربیتی دانش آموزان ابتدایی شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که رقابت تحصیلی، زمانی که به طور سالم و هدفمند هدایت شود، می تواند نقش مهمی در رشد آموزشی و تربیتی دانش آموزان ابتدایی ایفا کند. این رقابت نه تنها موجب ارتقای انگیزه یادگیری و پیشرفت علمی می شود، بلکه مهارت های اجتماعی، مسئولیت پذیری و عزت نفس دانش آموزان را نیز تقویت می کند.

کلیدواژه ها:

رقابت ، رقابت تحصیلی ، دانش آموزان ، مدرسه ، آموزش