تحلیل نشانه شناختی تصاویر زنان در دیوارنگاره های شهر تهران

این پژوهش با توجه به اهمیت جایگاه اجتماعی زنان و نقش آفرین های آنها در عرصه های مختلف جامعه به تحلیل نشانه­ شناختی بازنمایی تصویر زن در دیوارنگاره های شهر تهران می ­پردازد. به لحاظ رهیافت روش شناختی، پژوهش حاضر در چارچوب رویکردهای کیفی قرار می گیرد و مشخصا از روش نشانه ­شناسی اجتماعی کرس و ون لیون برای تحلیل دیورانگاره ها سود جسته است. داده­ ها شامل ۸۰ دیوار­نگاره در سطح شهر تهران است که به شیوه هدفمند از بین دیوارنگاره ­های اصلی و مهم در میادین اصلی شهر تهران انتخاب شدند. بازه زمانی انتخاب نقاشی ­های دیواری، خرداد و تیر ماه سال ۱۴۰۲ است. نمونه­ گیری تا رسیدن به مرحله اشباع انجام گرفت. داده­ ها با استفاده از نرم­افزار MAXQDA ورژن ۲۰۲۰، تم ­بندی شدند. نتایج پژوهش نشان می­ دهد تمرکز و تاکید دیوارنگاری­ های بررسی ­شده در بازنمایی مولفه­ های اجتماعی زنان بر روی هویت دینی (که با حالت­ های مختلفی مثل نماز خواندن یا دعا کردن نشان داده شده)، ملی و مهین ­دوستانه (که با تصاویر مختلفی مانند شهیدپروی یا دفاع از ارزش ­های ملی و مهینی نمود یافته) و هویتی عاطفی و مهر و عاطفه مادرانگی بوده است. جایگاه اجتماعی و اقتصادی زنان در دیوارنگاره­ها بازنماگر زنی مستقل، در بسیاری مواقع شاغل، دارای جایگاه اجتماعی ارزشمند در کانون خانواده و واجد پرستیژ شغلی است. این دیوارنگاره­ ها با تاکید بر جایگاه ­های اجتماعی والا مانند مادر شهید بودن یا مقام ارزشمند مادری، دانشجویی، پژوهشگری و مشاغل تخصصی مثل پزشکی و مهندسی درصدد ارائه چهره ­ای موجه و مستقل از زنان است.

کلیدواژه ها:

دیوارنگاری ، زنان ، بازنمایی ، نشانه شناسی اجتماعی ، تصویر