بازپژوهی مفهوم «خفیه» در جرم سرقت در فقه اسلامی و حقوق ایران

سرقت یکی از جرایم رایج در جوامع گوناگون است و از دیرباز و در نظام­های گوناگون حقوقی، برای آن مجازات مختلفی پیش­بینی شده است. یکی از قیودی که در آثار مختلف فقهی و حقوقی به عنوان یکی از مولفه­های ماهیت سرقت و یا شرط گونه­ای خاص از عقوبت­های این جرم آمده «خفیه» یا «پنهانی بودن» است که درباره ی معنا و چگونگی تحقق آن اتفاق نظر وجود ندارد. فقهای مذاهب مختلف اسلامی و حقوق­دانان ایران، برداشت­های گوناگونی از مفهوم خفیه دارند و در قانون ایران نیز، موضعی در این خصوص گرفته نشده است. مسئله ی اصلی پژوهش حاضر مفهوم خفیه در جرم سرقت می باشد که برای دست یابی به آن، هشت دیدگاه مطرح در این زمینه مورد نقد و بررسی قرار گرفته است از جمله: پنهان بودن از دید تمام مردم؛ پنهان بودن از دید مالک یا جانشین او؛ پنهان بودن به گمان رباینده (سارق)؛ متقلبانه بودن و اقدام رباینده به پنهان­کاری. طبق یافته های این تحقیق «اقدام رباینده به پنهان­کاری» قابل دفاع­ترین معنا برای قید خفیه است. اگرچه برداشت یاد شده از خفیه در آثار فقهی امامیه و اهل سنت به صراحت بیان نشده؛ اما شواهدی بر مدنظر داشتن آن از سوی برخی فقهای امامی و اهل سنت وجود دارد. داده­های این تحقیق به شیوه­ی کتابخانه­ای و از منابع فقهی امامیه و اهل سنت، و کتب حقوقی جمع­آوری شده و با روش توصیفی تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

سرقت ، جرم ، خفیه ، فقه اسلامی ، حقوق ایران