طنین معاصر شکسپیر در ایران: بافت تاریخی و بازنمایی معاصر

این مقاله به بررسی پذیرش و تفسیر آثار شکسپیر در ایران معاصر می پردازد. ابتدا با مروری بر دوره ی قاجار (۱۷۸۹–۱۹۲۵) آغاز شده و سپس بر ایران پس از انقلاب تمرکز می کند. هدف این مطالعه، روشن سازی جنبه ای است که اغلب نادیده گرفته می شود و آن تغییر چشم گیر در نگرش نسبت به نمایش نامه های شکسپیر بین ایران پیش و پس از انقلاب است، که تحت تاثیر سیاست ها و ایدئولوژی های غالب هر دوره شکل گرفته. پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران، اقتباس هایی از آثار شکسپیر مانند «مکبث» و «هملت» جهت گیری های سیاسی مشخصی داشتند. در مقابل، اقتباس های پس از انقلاب، از جمله «تردید» و «زخم های مرگبار»، رویکردی اخلاق گرایانه و پیچیده تر را در پیش گرفتند. این تحول نه تنها در محتوای موضوعی، بلکه در رسانه ی اقتباس نیز مشهود است. در دوره ی پیش از انقلاب، نمایش نامه های شکسپیر عمدتا به اجراهای نمایشی تبدیل می شدند. اما در دوران پس از انقلاب، شاهد تغییر به سمت اقتباس های تصویری، از جمله تولیدات سینمایی و نسخه های ویدئویی خانگی هستیم. تقابل بین این دو دوره، بینشی از دیدگاه معاصر ایران ارائه می دهد و نشان دهنده ی تعامل بین ساختارهای قدرت تاریخی و پذیرش آثار شکسپیر است. این مطالعه بر این موضوع تاکید می کند که سیستم های حاکم تا چه حد بر پذیرش و اقتباس از بیان های فرهنگی در بسترهای تاریخی متفاوت تاثیر می گذارند.

کلیدواژه ها:

شکسپیر ، اقتباس ، ایران معاصر ، تاریخ ایران ، بافت سیاسی اجتماعی