بررسی پراکسیداسیون لیپیدی و مارکرهای آنتی اکسیدانی بزاقی نسبت به فعالیت ورزشی: مطالعه فراتحلیلی

مقدمه و هدف: مطالعات زیادی به فواید فعالیت های بدنی در پیشگیری از بیماریهای مختلف اشاره کرده اند. در شرایط فیزیولوژیکی بدن، بین اکسیدانها و آنتی اکسیدانها تعادل وجود دارد که نقش مهمی در سلامتی دارد. با این وجود انجام فعالیت های ورزشی با افزایش میزان متابولیسم و مصرف اکسیژن، باعث به هم خوردن این تعادل می گردد. در این فراتحلیل، مالون دی آلدهید به عنوان شاخص اکسایشی و فعالیت آنزیم های کاتالاز و سوپراکسید دیسموتاز به عنوان شاخص های آنتی اکسیدانی بزاقی نسبت به فعالیت ورزشی در افراد غیرورزشکار بررسی شد. روش کار: تمام مقالات منتشر شده به زبان فارسی و انگلیسی تا سپتامبر ۲۰۲۴ از پایگاههای اطلاعاتی Pub Med، Google scholar، Science direct،  SID، Scopus  و Irandoc جستجو و وارد فراتحلیل شدند. مدل های اثرات ثابت و تصادفی برای فراتحلیل اندازه اثر متوسط (تفاوت در میانگین با فاصله اطمینان ۹۵ درصد) در پژوهش مربوط به مالون دی آلدهید(۱۱ پژوهش)، کاتالاز (۹ پژوهش) و سوپراکسید دیسموتاز (۹ پژوهش) به کمک نرم افزار CMA۲ انجام شد. یافته ها: فراتحلیل نشان داد که فعالیت ورزشی باعث افزایش معنی دار مالون دی آلدهید (۲۵۳/۱ ES=،۰۵/۱ تا ۴۵/۱ CI=۹۵% ، ۰۰۱/۰ p=)، کاتالاز (۲۳۵/۲ ES=،۷۵/۰ تا ۷۱۹/۳ CI=۹۵% ، ۰۰۱/۰ p=)، و سوپراکسید دیسموتاز (۸۹۴/۰ ES=،۶۶۰/۰ تا ۱۲۸/۱ CI=۹۵% ، ۰۰۱/۰ p=) می شود. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که فعالیت ورزشی باعث افزایش تولید مالون دی آلدهید که به عنوان شاخصی از استرس اکسایشی می باشد می گردد از طرف دیگر سیستم دفاع آنتی اکسیدانی نیز به عنوان واکنش بیولوژیکی بدن برای خنثی سازی و مقابله با آثار مخرب رادیکالهای آزاد افزایش می یابد.

کلیدواژه ها:

exercise training ، saliva ، malondialdehyde ، catalase ، superoxide dismutase. ، فعالیت ورزشی ، بزاق ، مالون دی آلدهید ، کاتالاز ، سوپراکسید دیسموتاز