مقایسه و ارزیابی سطح برخورداری محلات کلان شهر تهران از امکانات و خدمات محله ای از منظر عدالت فضایی

عدالت فضایی بازتاب جست وجوی دیرباز جامعه انسانی در پی عدالت در مقیاس شهری است و با چگونگی توزیع و برخورداری از خدمات و امکانات شهری گره خورده است. مطالعات نشان می دهد برخورداری از خدمات سطح محله ای تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی شهروندان دارد. بر این اساس پژوهش حاضر ابتدا به تبیین شاخص سنجش عدالت فضایی از بعد نظری پرداخته و سپس با پیشنهاد مدل آماری «تعادل فضایی ترکیبی» به ارزیابی عدالت فضایی در برخورداری از خدمات شهری سطح محله ای میان محلات ۳۵۳ گانه شهر تهران مبتنی بر شواهد عینی می پردازد. با استفاده از این مدل و بر اساس ۳۴ سنجه کالبدی احصاء شده در ۱۰ گروه، برخورداری محلات در دو سطح محله ای (بدون اعمال تاثیر ناحیه و منطقه) و ترکیبی (با اعمال تاثیر ناحیه و منطقه) مورد سنجش قرار گرفته و در ۱۳ سطح طبقه بندی شده است. یافته های پژوهش حاکی از شکاف عمیق در توزیع امکانات و خدمات سطح محله ای و دسترسی محلات شهر تهران به آنها است. به نحوی که نزدیک به ۷۰ درصد محلات با جمعیتی در حدود ۸۲.۵ درصد جمعیت شهر تهران در وضعیتی پایین تر از متوسط نسبت به معیار متوسط برخورداری کلی تمام محلات ارزیابی شده اند. همچنین شدت نابرابری در توزیع امکانات در محلات برخوردارتر، بیش از محلات با برخورداری زیر متوسط ارزیابی شد. از سویی یافته ها بیانگر توزیع عادلانه تر در مقیاس ناحیه ای و منطقه ای نسبت به مقیاس محله ای است. در نهایت فرایند طی شده در این پژوهش نیاز به ایجاد مقیاسی واحد برای سنجش توامان کمیت و کیفیت امکانات شهری را آشکار کرد که پیشنهاد می شود در دستور کار نهادهای مربوطه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

امکانات محله ، شهر تهران ، عدالت شهری ، عدالت فضایی ، محلات تهران.