مقایسه تاثیر آموزش گروهی ذهن آگاهی و گرو ه درمانی شناختی-رفتاری بر تاب آوری و خودکارآمدی افراد تحت درمان متادون

مقدمه: مصرف کنندگان متادون دارای مشکلات روانشناختی می باشند که برای خودکارآمدی و افزایش تاب آوری نیاز به آموزش دارند. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش گروهی ذهن آگاهی و گرو هدرمانی شناختی-رفتاری بر تاب آوری و خودکارآمدی افراد تحت درمان متادون انجام شد. مواد و روش ها: مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری افراد تحت درمان متادون مراکز ترک اعتیاد منطقه دو شهر تهران تحت نظر سازمان بهزیستی در نیمه دوم سال ۱۳۹۷ بودند. ۴۵ نفر با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمون ذهن آگاهی و شناختی-رفتاری (۱۵ نفر) و گروه کنترل (۱۵ نفر) قرار گرفتند. آموزش ذهن آگاهی در قالب هشت جلسه ۶۰ دقیقه ای و درمان شناختی- رفتاری در قالب ۱۴ جلسه ۹۰ دقیقه ای برای گروه آزمون اجرا شد و گروه کنترل مداخله ای دریافت ننمودند. شرکت کنندگان در مرحله پیش آزمون و پس آزمون به پرسشنامه های خودکارآمدی عمومی شرر (Sherer) و تاب آوری کونور (Connor) پاسخ دادند. آزمون ها یک ماه بعد، مجددا اجرا شد. داده ها با استفاده از آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه گیر ی مکرر و آزمون تعقیبی Bonferroni در سطح معنی داری ۰/۰۵ تجزیه و تحلیل شد.  یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین تاب آوری در گروه آموزش ذهن آگاهی پس از مداخله ۸/۱±۱۰۰/۸۵ و در خودکارآمدی ۵/۲۰±۶۶/۷۰ افزایش یافت. میانگین تاب آوری در گروه درمان شناختی-رفتاری پس از مداخله ۱۳/۷۷±۸۵/۹۵ و در خودکارآمدی ۷/۵۰±۵۷/۸۵ افزایش یافت (P<۰/۰۰۱).  آموزش گروهی ذهن آگاهی در مقایسه با روش گروه درمانی شناختی-رفتاری و در پیگیری یک ماهه تاثیر ماندگاری تری دارد (P<۰/۰۰۵). نتایج آزمون تعقیبی نشان داد هر دو مداخله موجب افزایش تاب آوری و خودکارآمدی شده و روش ذهن آگاهی تاثیر بیشتری داشت (P<۰/۰۰۱). نتیجه گیری: نتایج تائید کرد که آموزش گروهی ذهن آگاهی و گروه درمانی شناختی-رفتاری بر تاب آوری و خودکارآمدی افراد تحت درمان متادون تاثیر دارد. توصیه می شود مشاوران و درمانگران از این دو رویکرد درمانی هنگام کار با افراد تحت درمان متادون بهره ببرند.

کلیدواژه ها:

Cognitive-Behavioral Therapy ، Mindfulness ، Resilience ، Self-Efficacy ، تاب آوری ، خودکارآمدی ، ذهن آگاهی ، گرو ه درمانی شناختی-رفتاری ، متادون