«تحلیل جایگاه خودانتقادی و محاسبه نفس در منظومه معرفتی اسلام با تاکید بر قرآن و احادیث»

خودانتقادی و محاسبه نفس به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین اخلاقی و تربیتی در منظومه معرفتی اسلام، نقش محوری در فرآیند خودسازی فردی و اصلاح اجتماعی ایفا می کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و مطالعه اسنادی، با تکیه بر آیات قرآن کریم و روایات اهل بیت (ع)، به بررسی مفهوم شناسی، ابعاد و کارکردهای خودانتقادی پرداخته است. یافته های تحقیق بیانگر آن است که خودانتقادی در آموزه های دینی صرفا سرزنش نفس نیست، بلکه فرآیندی آگاهانه و مستمر است که با تقویت مسئولیت پذیری، رشد معنوی و اصلاح رفتار فردی و اجتماعی همراه می شود. از منظر اهل بیت (ع)، خودانتقادی مقدمه ای برای نیل به مراتب عالی ایمان و تقوا و ابزاری برای ارتقاء سرمایه اخلاقی و اجتماعی در جامعه اسلامی است. نهادینه سازی این فرهنگ، تضمین کننده سلامت فردی و جمعی و عاملی موثر در پویایی جوامع انسانی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

خودانتقادی ، محاسبه نفس ، قرآن کریم ، روایات اهل بیت (ع) ، اخلاق اسلامی ، مسئولیت پذیری.