بررسی نحوه پیدایش کانسار منگنز صوفیوند (هرسین) با توجه به زمین شناسی، ژئوشیمی و مطالعه میکروسکوپ الکترونی روبشی کانی ها

کانسار منگنز صوفیوند در ۱۵ کیلومتری جنوب باختر هرسین و در فاصله ۳ کیلومتری روستای صوفیوند و در زون زاگرس رورانده و افیولیت کرمانشاه قرار دارد. این کانسار به صورت لایه ای - رگه ای (همزاد- غیرهمزاد) همراه با چرت های رادیولاریتی در زیر پهنه رادیولاریتی تریاس/-ژوراسیک کرمانشاه نهشته شده است. سنگ میزبان اصلی کانسنگ، آهک و رادیولاریت است. براساس مطالعات میکروسکوپی صورت گرفته و نتایج پراش پرتو ایکس (XRD) و آنالیز میکروسکوپ الکترونی (SEM) مهم ترین کانی های منگنزدار در کانسار منگنز صوفیوند شامل پیرولوسیت، براونیت، هولاندیت، رومانکیت و منگانوسیت می باشند. کوارتز مهم ترین کانی باطله این کانسار است. براساس شیمی عناصر اصلی مقادیر Al۲O۳، در نمونه های کانه دار رگه- رگچه ای از ۲۲/۰ تا ۲۱/۲ درصد وزنی (میانگین ۲۱/۱) و در نمونه های لایه ای از ۱۴/۱ تا ۴۵/۲ درصد وزنی (میانگین، ۷۹/۱)، و برای MnO در نمونه های رگه ای از ۷۵/ ۳۸ تا ۷۳/ ۷۱ درصد وزنی (میانگین، ۲۴/۵۵) و برای نمونه های لایه ای از ۸۵/۴ تا ۵۴/۱۰ درصد وزنی (میانگین، ۶۹/۷ ) متغییر است. نمودار های عناصر فرعی، همگی بر محتوای پایین کانسنگ از عناصری همچون Ni, Cu, Co دلالت دارند که نمایانگر قرارگیری کانسار در محدوه کانسار های با منشا گرمابی است. نسبت های Co/Ni, Co/Zn, LREE/HREE، La/Ce، غنی شدگی عناصر LREE نسبت به عناصر HREE و آنومالی منفی Ce نیز بیانگر نقش سیال گرمابی کانه دار در این کانسار است. مقادیر مثبتEu در کانسنگ، به عنوان شواهدی از ته نشست منگنز از سیالات گرمابی- زیردریایی (بروندمی) در یک محیط دریایی هستند. نسبت های Mn/Fe نمونه های رگه-رگچه ای از ۸۰/۵۷ تا ۸۷/۱۲۹ (میانگین، ۹۴) و برای نمونه های لایه ای از ۳۳/۳ تا ۹۱/ ۶ (میانگین، ۵) تغییر می کند. این موضوع بیانگر تفریق و جدایش نسبتا شدید آهن و منگنز در فعالیت های گرمابی طی حمل و نقل، بوده است. الگوی پراکندگی عناصر برای این کانسار، همخوانی زیادی با الگوی توزیع این عناصر در کانسار های گرمابی دارد.

کلیدواژه ها:

منگنز ، کانی شناسی ، ژئوشیمی ، کانسار صوفیوند ، هرسین