ابعاد تربیتی پهلوانان شاهنامه (یک مطالعه تحلیل محتوا)

با توجه به نقش و اهمیت فراوان پهلوانان در پیشینه تاریخی ورزش ایران و لزوم شناخت از نحوه تربیت آنها، تحقیق حاضر به ارایه یک الگو از ابعاد تربیتی پهلوانان در داستان های شاهنامه می پردازد. روش تحقیق حاضر تحلیل محتوا بود که به صورت کتابخانه ای انجام گرفت. ابزار این تحقیق شاهنامه فردوسی بود که از نسخه ی تدوین شده به وسیله ی جلال خالقی مطلق (۱۳۹۴) بهره گرفته شد. برای تحلیل داده ها از روش کیفی تحلیل مضمون و شبکه سازی مضامین استفاده شد و طی سه مرحله توصیف، تفسیر و ادغام، داده ها مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد ابعاد تربیتی پهلوانان در سه بخش به صورت مستقیم، ضمنی و یا در قالب اندرزنامه اشاره گردیده است. تربیت سیاوش به وسیله رستم، درخواست اسفندیار از رستم برای تربیت بهمن، تربیت شاپور به وسیله اردشیر، دستور اردشیر بابکان برای تربیت فرزندان و تربیت بهرام گور توسط موبدان، داستان هایی هستند که بصورت مستقیم به موضوع تربیت پهلوانان پرداخته اند. همچنین با تحلیل بیش از ۶۰ مضمون تربیتی و ادغام آنها در طبقه های همگون، الگوی نهایی تحقیق در قالب شش بعد، شامل نظامی و فیزیکی، معنوی و مذهبی، اخلاقی و اکتسابی، شخصیتی و ذاتی، و خردمندی و دانایی شکل گرفت. نتایج این تحقیق به عنوان یک تحقیق بنیادی، می تواند دانش عمیقی را جهت آگاهی از ارزش های پهلوانی ایجاد کند تا ضمن ارج نهادن به میراث گذشتگان، بتوان زمینه ای برای تاکید بر این ارزش ها در تربیت ورزشکاران امروزی مهیا کرد.

کلیدواژه ها:

تربیت ، پهلوانان ، فردوسی ، شاهنامه