جایگاه تحلیل گفتمان مبتنی بر مقاومت زنان در رمان دخیل عشق براساس نظریه مربع ایدئولوژیک ون دایک

تحلیل انتقادی گفتمان در بررسی متن رویکرد اجتماعی و زبانی دارد و از سطح جملات و کلمات فراتر رفته و به بافت موقعیتی که متن در آن شکل گرفته توجه دارد.  در رویکرد اجتماعی، گفتمان به عنوان بافت موقعیتی تعریف می­شود و در رویکرد زبانی، بافت متنی تبیین می­شود. رمان دخیل عشق با توسل به امام رضا (ع) در مراحل تحول اجتماعی- فرهنگی پس از جنگ تحمیلی، بیانگر گفتمان مقاومت زنان است. هدف این مقاله رمزگشایی لایه­ های معنایی نهفته در گفتمان انتقادی رمان با استفاده از مولفه­ های مربع ایدئولوژیک ون­دایک  است. در پژوهش حاضر از روش­ کیفی، متن رمان دخیل عشق، که حاوی ایدئولوژی مقاومت بوده و ساختارهای گفتمان­مداری داشتند، استخراج و بررسی شد. این پژوهش به این سوال پاسخ می­دهد چگونه گفتمان مقاومت در رمان  دخیل عشق با تاکید بر مربع ایدئولوژیک ون­دایک به­کار رفته است؟ نتایج نشان می دهد تمامی گزینش­های زبانی در سطوح مختلف، همگی در راستای هدف نویسنده و القای ایدئولوژی دین و ارزش­های دینی است. استفاده از راهبردهای زبانی مانند: انتخاب واژه های ارزشمند، احساسی و عاطفی، استفاده از تکرار و بیان مبانی فکری، تصاویر ذهنی و برجسته سازی بیشترین فراوانی برای بازنمایی چهره خود و دیگری در رمان مذکور است.

کلیدواژه ها:

ون دایک ، تحلیل گفتمان ، مقاومت ، دخیل عشق