شاخص های تعالی آموزش در فرایند ارتقای اعضای هیات علمی علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه های منتخب جهان و مقایسه با ایران

یکی از چالش های سال های اخیر در فرایند ارتقای اعضای هیئت علمی علوم انسانی و اجتماعی، تعریف معیارهای کلی در آیین نامه برای تمامی رشته ها و نبود معیارهای اختصاصی برای این علوم است. این موضوع، منجر به ارزیابی اعضای هیئت علمی این حوزه با معیارهایی نه چندان متناسب شده است و با نادیده گرفتن برخی از دستاوردهای مختص این رشته ها، موجبات دلسردی این گروه از اعضای هیئت علمی را فراهم می کند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی معیارهای آموزشی ارتقای اعضای هیئت علمی دانشگاه های منتخب دنیا با تمرکز بر رشته های علوم انسانی و اجتماعی و مقایسه آن با آیین نامه ارتقای ایران است. در این راستا، ابتدا بر اساس رتبه بندی جهانی تایمز، پراکندگی جغرافیایی و نیز دسترس پذیری اطلاعات، تعداد بیست دانشگاه برای مطالعه تطبیقی انتخاب شدند و سپس، منابع مختلف برای دستیابی به شیوه نامه ارتقای اعضای هیئت علمی در این دانشگاه ها مورد بررسی قرار گرفت. دانشگاه های منتخب همگی دارای رشته های علوم انسانی و اجتماعی هستند و پراکندگی جغرافیایی آن ها نیز شامل ایالات متحده آمریکا، اروپا، اسکاندیناوی و استرالیا است. پس از مطالعه شیوه نامه های ارتقا در این دانشگاه ها، معیارهای آموزشی مدنظر آن ها برای ارتقای اعضای هیئت علمی در سطوح مختلف استخراج شده و پس از بررسی و کدگذاری، در چهار دسته «فعالیت های مرتبط با کلاس درس»، «فعالیت های مرتبط با نظارت/سرپرستی دانشجویان»، «فعالیت های مرتبط با تولید محتوای آموزشی» و «توسعه مهارت های آموزشی فردی» تقسیم بندی شدند. در نهایت، با مقایسه این معیارها با آیین نامه ارتقای ایران مشخص شد که می توان از نتایج تحقیق حاضر، سه دسته رهیافت در خصوص معیارها، مصادیق و رویکردها برای بهبود آیین نامه ارتقای ایران در بعد آموزشی برای رشته های علوم انسانی و اجتماعی برداشت کرد. از جمله این رهیافت ها می توان به استفاده از معیارهای کیفی در مقابل معیارهای کمی، تعریف نقش مربی گری به عنوان یکی از فعالیت های زیرمجموعه آموزش، کمک به آموزش و ارزیابی همکاران، تقویت جایگاه فعالیت های آموزشی نسبت به فعالیت های پژوهشی، رعایت اصل برابری در آموزش و اهمیت سرنوشت شغلی دانشجویان پس از دانش آموختگی در ارزیابی فعالیت های آموزشی اعضای هیئت علمی اشاره کرد.

کلیدواژه ها:

آیین نامه ارتقا ، ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی علوم انسانی و اجتماعی ، شاخص های تعالی آموزش ، سیاست گذاری آموزش عالی ، مطالعه تطبیقی