خوانشی جدید بر نقاشی دیواری های مسجد شاه مشهد با رویکرد عرفان در عصر تیموری

مسجد مسجد شاه یا هفتادو تن از بناهای شناخته شده عصر تیموری در مشهد است که به واسطه نقاشی ها و کتیبه هایش قابل تامل است. این مجموعه در اصل یک بنای آرامگاهی و احتمالا متعلق به یکی از امرای تیموری به نام امیر ملک شاه است. کتیبه ها و تغییراتی که در تزئینات آن مشاهده می شود نشانه هایی از تغییر کاربری بنا در عصر شاه سلطان حسین و سال ۱۱۱۹ ه.ق را تائید می کند. هدف از این پژوهش، مطالعه بصری و مضمونی نقاشی های داخل گنبد خانه مرکزی و نمود عناصر اجتماعی بر این مسجد است. در ادامه تاثیرات عرفان اسلامی بر تزئینات و نقاشی های بنا پژوهش می شود. و دنبال پاسخ در چیستی شکل و محتوای آثار نقاشی ها، بازخورد فضای فکری حاکم بر جامعه دوران تیموری می باشد. روش تحقیق توصیفی_تحلیلی و رویکرد تحقیق کیفی است. جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای و اسنادی با عکاسی میدانی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان از آن دارد که؛ دو بخش پس از بررسی و تحلیل به دست آمده است: بخش اول محتوای نقاشی های داخل گنبد خانه مرکزی در چهار حیطه طبقه بندی شده اند. شامل نقوش اسلیمی، ختایی، هندسی و ترنج های متعدد و تکرار آن در دورتادور گنبد خانه است. بخش دوم: روش اجرای این نقاشی های دیواری که شامل: لایه چینی، طلاچسبانی، گچ بری می-باشد. هنرمندان بن مایه فرهنگی خود را داشته و نقاشی های گنبدخانه مرکزی مسجد، زاویه نگاه اجتماعی هنرمندان به محیط بوده و توانسته نماینده وضع جامعه و دغدغه مردم آن روزگار را در قالب نقاشی نمایان کند.

کلیدواژه ها:

مشهد ، مسجدشاه(هفتادو تن) ، نقاشی دیواری ، موضوع و فن ، عرفان