بررسی شکل گیری دیوان اهل حق در دوره سلطان اسحاق برزنجی و آثار آن

با توجه به اینکه منابع آیینی اهل حق رمزواره بیان شده، تاریخ پیدایش آن در هاله ای از ابهام فرو رفته است.  با رمزگشایی از متون اهل حق درمی یابیم که یارسانیان ظهور و بروز آن را به عصر حضرت علی(ع) برگردانده اند. مهد پیدایش اهل حق در قرن دوم قمری در کرمانشاه و لرستان بوده است. با ظهور سلطان اسحاق برزنجی در قرن هفتم و هشتم، تشکیلات آیین یاری (اهل حق) در اورامانات کرمانشاه شکل گرفت. در مقاله حاضر به این پرسش پاسخ داده شده است که شکل گیری تشکیلات آیین اهل حق در «پردیور» چه نتایجی به دنبال داشت؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که با حضور کاکه ای های برزنجه از توابع استان سلیمانیه عراق، یارسانیان غرب ایران و اشخاصی که از بلاد مختلف راهی پردیور شده بودند، دیوان یاری سامان یافت. در این دوره، قوانین و احکام آیینی آن توسط سلطان اسحاق و برخی از یارانش بیان گردید که فصل تازه ای در حیات اجتماعی، فرهنگی و آیینی این طایفه را به دنبال داشت و جغرافیای زیستی اهل حق فراتر از ایران و عراق گسترش پیدا کرد این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی، با تکیه بر متون اصلی آیینی و بهره برداری از آثار عالمان این طایفه، به تبیین و بررسی کیفیت شکل گیری تشکیلات (دیوان) آیین یارسان در پردیور پرداخته است. چگونگی توسعه  و تقنین این آیین در عصر سلطان اسحاق، از دیگر اهداف این مقاله است.

کلیدواژه ها:

سلطان اسحاق ، دیوان یاری ، آیین اهل حق ، آیین یارسان