برنامه درسی و عدالت آموزشی

مفهوم عدالت آموزشی نیز همواره و در همه اعصار مورد توجه متخصصان تعلیم و تربیت بوده است. آنان در طول زمان های گوناگون تلاش کرده اند برنامه های درسی را به گونه ای طراحی کنند که هر چه بیشتر به سمت نظریه های یادگیری مبتنی بر عدالت محوری سوق یابد. انواع نظریه های یادگیری را می توان بر مبنای مفروضات فلسفی در قالب دو رویکرد تقسیم کرد و در طیفی گنجاند که ابتدای آن عینیت گرایی و انتهای دیگر آن رویکرد سازنده گرایی قرار می گیرد. عینیت ها، سال ها بر حوزه آموزش و پرورش سیطره داشته اند و رویکردهای سنتی به یادگیری و تدریس را که بر اساس نظریه های رفتارگرایی و شناختگرایی بوده، در بر می گیرند. این رویکرد در واقع زیربنای رویکرد واقع گرا هستند. در تقابل با این دیدگاه و در آن روی طیف، سازنده گرایی قرار دارد که فرض اساسی و بنیادی آن این است که دانش به طور مستقل از یادگیرنده وجود ندارد، بلکه ماهیتی بناشدنی دارد. در واقع، عدالت آموزشی به مهیاسازی فرصت های برای بر، متناسب با نیازهای ویژه هر فرد، اشاره دارد، زیرا افراد در دانش، مهارت، توانایی، انواع یادگیری و پیشینه فرهنگی و نیازهای آموزشی شان با هم متفاوت هستند. منظور از فرصت برابر، جلوگیری، حذف یا کاهش تبعیض بین افراد از لحاظ جنسیت، نژاد، وضعیت جسمانی، سنی، زبانی و طبقه اجتماعی است. بی عدالتی آموزشی دردی مزمن و فراجناحی در نظام تعلیم و تربیت است و نمود آن فاصله هر چه بیشتر امکانات مدارس غیردولتی و دولتی، پذیرش داوطلبان و دانش آموزان خانواده های متمول، مرفه و ساکن شهرهای بزرگ در دانشگاه های مطرح و پذیرش در مسابقات علمی و المپیادها است. موضوعی که دانش آموزان مناطق محروم و حاشیه ای را از خدمات با کیفیت آموزشی محروم کرده و در نتیجه بر سایر مراحل زندگی آن ها هم اثرگذاری منفی دارد؛ این در حالی مطرح است که همواره داعیه برقراری عدالت از سوی وزرای آموزش و پرورش و حتی در مقیاس بزرگتر دولت های مختلف مشاهده می شود.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، مدارس دولتی ، سازمان یادگیرنده ، فرهنگ و اقتصاد ، کیفیت آموزش