بررسی مشکلات سیل خیزی و آبخوان داری طرح های هادی روستایی از دیدگاه آبخیزداری در گستره استان فارس

طرح­ هادی روستایی با رویکرد اصلاح و بهبود زیرساخت­ ها و یکی از ابزارهای مدیریت توسعه روستایی، دارای سابقه ­ی اجرای نزدیک به سه دهه در پهنه ­ی کشور می ­باشد. در حال حاضر، علی­رغم تلاش های صورت گرفته، مشکل سیلاب و کم ­آبی در بسیاری از روستاهای کشور و ازجمله استان فارس که در آن­ ها طرح هادی پیاده شده است، هم چنان باقی است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و ازنظر ماهیت توصیفی – تحلیلی بر پایه پیمایش میدانی است. در این پژوهش بر اساس بازدیدها و بررسی ­های میدانی، مشکلات طرح­ های هادی از دیدگاه آبخیزداری در دو زمینه مدیریت سیلاب­ و آبخوان داری بررسی شده است. توسعه فضایی روستاها در قالب طرح ­های هادی بدون توجه به موضوعات مدیریت سیلاب و آبخوان داری، تاب­آوری روستاها را در دو زمینه سیلاب و کاهش آب زیرزمینی به شدت کاهش می ­دهد. بر اساس نتایج به دست آمده از بررسی­ های میدانی، به منظور افزایش تاب­آوری روستاها و آینده ­پژوهی جامع­تر طرح­ های هادی، مدیریت سیلاب (با حفظ آبراهه­ ها در گستره روستاها) و آینده­ نگری در خصوص اجرای فعالیت ­های آبخوان داری (با تعیین اراضی مناسب اجرای فعالیت ­های آبخیزداری در فرادست اراضی کشاورزی پیرامون روستاها) در طرح­ های هادی و در جهت توسعه روستایی و افزایش تاب ­آوری فیزیکی روستاها به صورت جدی دیده شود. پیشنهاد می­ گردد، توجه به حوزه آبخیز فرادست روستاهای هدف، آینده­پژوهی در خصوص تامین آب پایدار کشاورزی با راهبرد فعالیت­ های آبخیزداری و مدیریت سیلاب روستایی با حفظ آبراهه­ ها و خشک­رودها در گستره­ ی روستاها، در طرح­ های هادی روستایی به طور ویژه لحاظ شود.

کلیدواژه ها:

آبخوان داری ، آب زیرزمینی ، تاب آوری ، توسعه روستایی ، سیلاب ، مدیریت جامع