ارزیابی اثر قارچ مایکوریزا و منابع تغذیه ای بر برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه گاوزبان ایرانی (Echium amoenum) تحت رژیم های آبیاری متفاوت

استفاده بی رویه از کودهای شیمیایی موجب مشکلات متعدد زیست محیطی و تهدید سالمت جامعه بشری در سطح جهانی شده است، اما بکارگیری جاندران مفید خاکزی و کودهای آلی عالوه بر تامین عناصر غذایی گیاهان سبب حفظ سالمت محیط زیست می گردد. این پژوهش در دو سال زراعی ۱۳۹۹-۱۴۰۰ و ۱۴۰۰-۱۴۰۱ در شهرستان نورآباد ممسنی واقع در استان فارس، به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار اجرا شد. عامل اصلی شامل رژیم های مختلف آبیاری در سه سطح، بدون تنش (آبیاری با تامین ۱۰۰ درصد نیاز آبی گیاه)، تنش ملایم (آبیاری با تامین ۷۵ درصد نیاز آبی گیاه) و تنش شدید (آبیاری با تامین ۵۰ درصد نیاز آبی گیاه) و عامل فرعی به صورت فاکتوریل شامل تلقیح با قارچ مایکوریزا در دو سطح (بدون قارچ و تلقیح با قارچ به میزان ۸۰ کیلوگرم در هکتار) و سطوح تغذیه ها شامل: شاهد (عدم مصرف کود)، تامین ۱۰۰ درصد نیتروژن (معادل ۹۰ کیلوگرم در هکتار) از طریق کمپوست دامی، تامین ۱۰۰ درصد نیتروژن از طریق کمپوست دامی زئولیتی، تامین ۵۰ درصد نیتروژن از طریق کمپوست دامی زئولیتی و در نهایت کود شیمیایی (N-P-K) بود. در این پژوهش تاثیر رژیم های مختلف آبیاری، قارچ مایکوریزا آرباسکولار و منابع تغذیه ای بر برخی فاکتورهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گاوزبان ایرانی بررسی شد. نتایج این پژوهش نشان داد که برهم کنش سه گانه رژیم های آبیاری+ مایکوریزا+ منابع تغذیه ای در هر دو سال آزمایش اثری معنی دار بر آنزیم سوپراکسید دسموتاز و قند محلول برگ داشت اما بر سایر صفات تاثیر معنی داری را نشان نداد. افزایش تنش آبیاری اثری افزاینده بر میزان پرولین برگ، آنزیم های آنتی اکسیدانی، فعالیت آنتی اکسیدانی و میزان فنل داشت اما بر میزان پروتئین برگ اثری کاهنده داشت. کاربرد کمپوست و مایکوریزا با افزایش میزان این صفات سبب تعدیل شرایط تنش و مقاومت بیشتر گیاه در برابر خشکی گردید به طوری که تامین ۱۰۰ درصد نیتروژن از طریق کمپوست دامی زئولیتی، بیشترین تاثیر را در افزایش صفات فوق نشان داد. بیشترین میزان آنزیم سوپراکسید دسموتاز و فعالیت آنتی اکسیدانی نیز در شرایط تلقیح با قارچ مایکوریزا و تامین ۱۰۰ درصد نیتروژن از طریق کمپوست دامی زئولیتی حاصل شد.

کلیدواژه ها:

رژیم های آبیاری ، زئولیت ، کمپوست ، گاوزبان ایرانی ، مایکوریزا