درآمدی بر مبانی فلسفی تاثیرگذار بر ایجاد تحول فقه زکات از رویکرد فردی به حکومتی

در میان انواع عبادات، زکات چهره ای ویژه دارد؛ چراکه ترکیب وجهه حق اللهی و حق الناسی در آن و نیز درآمیختن دو چهره فردی و عمومی، به آن جایگاهی ممتاز داده است؛ در طول تاریخ فقه، نگاه به حوزه فقه زکات، عمدتا فردگرایانه بوده است. لیکن پس از انقلاب اسلامی با آشکارشدن ناکارآمدی رویکرد فردی تلاش هایی ازسوی صاحب نظران برای حکومتی جلوه دادن فقه زکات صورت پذیرفت ولی تاکنون کمتر پژوهشی به تحلیل فلسفی و روشمند تحول رویکرد فردی به حکومتی در حوزه فقه زکات پرداخته است. این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده نشان می دهد که زکات اساسا تاسیس حاکمیتی محض است و اقتضائات زمینه ای، آن را به نهادی خصوصی مبدل نموده بود؛ ازاین رو با بهره گیری از مبانی فلسفی حاکم بر فقه زکات، مجددا می توان رویکرد حکومتی را بر آن حاکم نمود و آنگاه برای انضمامی نمودن این نگاه فلسفی، ایده تجمیع متمرکز و توزیع متوازن زکات و مدل عملیاتی شدن آن را ارائه کرد.

کلیدواژه ها:

زکات ، فقه فردی ، فقه حکومتی ، روششناسی ، تجمیع زکات ، توزیع متوازن زکات ، فلسفه فقه