برونداد منطقه ای اتحادیه اقتصادی اوراسیایی بر مناسبات تهران - باکو

همگرایی منطقه ای در انواع متنوع و در بخش های مختلف جهان صورت می گیرد که تشکیل اتحادیه گمرکی و یا اقتصادی یکی از انواع آن محسوب می شود. تشکیل اتحادیه اقتصادی اوراسیایی جدیدترین و مهم ترین روند همگرایی در منطقه پساشوروی است . اتحادیه اقتصادی اوراسیایی شامل پنج کشور روسیه ، ارمنستان، بلاروس، قرقیزستان و قزاقستان نهادی اقتصادی است که با هدف تحصیل منافع در قالب همکاری های منطقه ای بین برخی از کشورهای اوراسیایی شکل گرفته است . ترانزیت انرژی ، نیروی انسانی ، کالا و مسافر از جمله مهمترین مواردی هستند که بر اهیمت جغرافیای این کشورها نقش داده است . در این میان جمهوری آذربایجان به عنوان همسایه شمالی ایران و یکی از بازیگران حاضر در محیط پیرامونی این اتحادیه که عضو آن نمی باشد، همواره اهمیت فزایندهای در معادلات سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران داشته است . همچنین برقراری قرارداد تجارت آزاد در قالب حذف تعرفه های ترجیحی و همچنین نیاز مبرم کشورهای اتحادیه اقتصادی اوراسیایی به جغرافیای ایران برای انتقال و مبادله کالا، موجب برجسته تر شدن نقش ایران در ارتباط با آینده اتحادیه اقتصادی اوراسیایی شده است . در این چارچوب سوال اصلی مقاله آن است که اتحادیه اقتصادی اوراسیایی چه تاثیری بر روابط تهران و باکو نهاده است ؟ براین اساس عوامل مختلفی مانند برخورداری از مشترکات تاریخی ، فرهنگی و مذهبی باعث همگرایی و عواملی مانند تفاوت در ماهیت حکومت های دوکشور، تدوام اختلافات در مورد رژیم حقوقی دریای خزر و برخورداری از جهت گیری های متفاوت ژئوپلتیکی باعث واگرایی میان این دو کشور شده است . کم توجهی کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا به تدریج زمینه منزوی شدن آن، به علاوه تحریکات عوامل فرامنطقه ای همچون آمریکا، ترکیه و رژیم صهیونیستی باعث شده تا روابط بین باکو نسبت به تهران به حد مطلوب نرسد و حتی در مواقعی چالش هایی را نیز تجربه نماید . در راستای انجام این پژوهش که به شیوه توصیفی -تحلیلی به رشته تحریر درآمده است تلاش بر آن بوده است تا به بررسی تاثیر اتحادیه اقتصادی اوراسیا بر روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان با استفاده از منابع کتابخانه ای پرداخته شود.

کلیدواژه ها:

اتحادیه اقتصادی اوراسیا ، تهران ، باکو ، همگرایی اقتصادی ، واگرایی سیاسی .