نقد برهان اختفا از منظری دیگر

مسئله اختفای الهی به عنوان دلیلی بر انکار وجود خداوند به کار میرود. مسئله خفای الهی را اولینبار شلنبرگ به صورت برهانی مدون مطرح کرد. از نظر شلنبرگ اقتضای صفت عشق و خیرخواهی مطلق الهی خودآشکارگی خداوند و ارائه شواهد و قرائن کافی بر وجود خود است به گونهای که هیچگونه شک و تردیدی در مورد وجود خداوند برای انسان باقی نمیماند. اما خداوند شواهد و قرائن کافی بر وجود خود ارائه نکرده است و در خفاست، بنابراین خداناباوری و الحاد، معقول و سرزنشناپذیر است. شلنبرگ بر اساس این استدلال نتیجه میگیرد که خدایی وجود ندارد. ما در این پژوهش سعی داریم بر اساس فلسفه ملاصدرا و تصویری که او از خداوند ارائه میدهد ضعف و عدم کلیت مدعای شلنبرگ را نشان دهیم. مطابق فلسفه ملاصدرا به هیچوجه نمیتوان از انکار وجود خدا سخن گفت؛ چون از نظر او یا خدا وجود دارد یا هیچ چیز وجود ندارد و نمیتواند داشته باشد. بر اساس نتایج این پژوهش میتوان نشان داد که برهان اختفای شلنبرگ حتی با فرض تمام بودن، ارزشی نسبی خواهد داشت؛ یعنی کارایی آن تنها نسبت به تصوری خاص از ذات خداوند خواهد بود و مطابق تصوری که در فلسفه ملاصدرا و به ویژه برهان صدیقین او از ذات خداوند ارائه شده است، برهان اختفا بلاموضوع میشود و قابل طرح نخواهد بود.

کلیدواژه ها:

برهان اختفا ، برهان صدیقین ، خداشناسی حصولی ، خداشناسی حضوری