۳. نهضت جنگل و ایده شکل گیری حکمرانی اسلامی

گفتمان سیاسی و اجتماعی مشروطه در ایران دوره قاجار با هدف حکمرانی بر مدار قانون شکل گرفت. دخالت نیروهای خارجی در امور داخلی ایران در سال های انتهایی دوران قاجار باعث شد تا اندیشه مشروطه و استقلال ملی ایران دچار تهدید گردند؛ بی کفایتی دولت مرکزی در راستای حفظ استقلال ملی نیز باعث ظهور مقاومت های محلی در ایران گردید، نهضت جنگل، نمونه ای از همین مقاومت ها می باشد. پژوهش حاضر که به روش کیفی و با استفاده از فن تحلیل محتوا گردآوری شده با تکیه بر مرامنامه ها، مطبوعات و روایات تاریخی مرتبط با نهضت جنگل به دنبال پاسخ به این پرسش است که چه ایده یا ایده هایی در حوزه حکمرانی با چه خواستگاه اندیشه ای در دوران قیام جنگل(۱۲۹۳-۱۳۰۰) توسط کنشگران نهضت مذکور ارائه شده است؟ بررسی های انجام شده نشان می دهد کنشگران در نهضت جنگل به طرح سه ایده حکمرانی پرداخته اند: ۱-جمهوری شوروی، ۲-سلطنت مشروطه و ۳-جمهوری شورایی. در میان ایده های مذکور، ایده جمهوری شورایی تنها مدل از حکمرانی بود که سه گزاره استقلال ملی، هویت اسلامی و مشارکت مردم در امر حکمرانی را در کنار یکدیگر مورد توجه قرار داده است. ایده جمهوری شورایی را می توان مینیاتور اولیه ای از انگاره جمهوری اسلامی دانست.

کلیدواژه ها:

نهضت جنگل ، میرزا کوچک خان جنگلی ، جمهوری شورایی ، مردم سالاری دینی ، هویت اسلامی – ایران