تحلیل برنامه ریزی فضایی توسعه پایدار شهری؛ مطالعه موردی شهر همدان

با توجه قابل ملاحظه و مستمر محققین، دولت ها و سازمان های غیردولتی (NGO) در مورد مساله پایداری زیست محیطی در سه دهه پایانی قرن بیستم، به نظر می رسد توسعه پایدار و توسعه پایدار شهری از جمله مهمترین چالش های فراروی بشریت در قرن بیست و یکم باشد. برنامه ریزی شهری قرن بیستم در حالی پایان یافته است که نه تنها مثبت ارزیابی نمی گردد، بلکه چهره ای نازیبا در برابر محیط زیست شهری عرضه نموده و با فرهنگ گرایی ساختارهای زیستی و اجتماعی را نشانه رفته است که پیامدی جز ناپایداری و عدم تعادل در زیر ساخت های طبیعی، اجتماعی، اقتصادی وکالبدی را نداشته است. پرسش اصلی در مقاله حاضر این است که نقش مشارکت شهروندان، دولت ها و گروه های غیردولتی (NGO) در توسعه پایدار شهری بخصوص در شهر همدان چگونه است؟ از این رو فرض بر این است که آموزش افراد، اقدامات موثر دولت ها و سازمان های غیردولتی (NGO) می تواند در رسیدن به اهداف توسعه پایدار شهری مفید واقع گردد. بنابراین تحقیق حاضر بر اساس روش توصیفی و تحلیلی به دنبال تبیین ویژگی های توسعه پایدار شهری بخصوص در شهر همدان می باشد. یافته های تحقیق حاکی بر آن است که اهداف توسعه پایدار (تامین نیازهای اساسی، بهبود استانداردهای زندگی برای همه، حفاظت و مدیریت بهتر اکوسیستم ها) در همه سطوح سازمان فضایی (محلی، ملی، منطقه ای و جهانی) اجرا می شود؛ به این ترتیب سطح شهری، به علت تمرکز پیوسته روبه رشد جمعیت و فعالیت های اقتصادی، به ویژه در کشورهای کمتر توسعه یافته، توجه بیشتری را جلب کرده است. در این زمینه ابتدا توسعه پایدار و روند شکل گیری آن در فاصله دهه های ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ میلادی بررسی می شود. در مقاله حاضر علاوه بر مطالب فوق به بررسی چالش های فراروی محیط زیست شهری (به خصوص در شهر همدان) و فرآیند نضج و تبیین اندیشه و اقدامات مربوط به آن اختصاص دارد. فرهنگ سازی در زمینه توسعه پایدار شهری، مشارکت شهروندان و لزوم بکارگیری این رویکرد از طرف دولت ها مباحث دیگر این مقاله می باشد و در نهایت علاوه بر جمع بندی به ارائه راه حل ها و پیشنهاد هایی در جهت نیل به اهداف توسعه پایدار شهری (به خصوص در شهر همدان) پرداخته شده است.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، توسعه پایدار شهری ، مشارکت شهروندان ، محیط زیست شهری ، شهر همدان