تبیین الگوی حکمی معماری بایوفیلیک در راستای اهداف روان شناسانه طراحی محیط

از جمله مباحث بین رشته ای پرچالش در عصر حاضر، گفتگو از طبیعت و مبانی فلسفی و بررسی آن است. تصرفات گوناگون و گاه بحران ساز در طبیعت، به مبانی نگاه به طبیعت باز می گردد؛ نگاه قاهرانه یا امانت مدارانه. دیدگاه اسلام مبتنی بر نگاه محبت آمیز و امانت محور نسبت به طبیعت و محیط زیست می باشد. نسبت الوهیت موجود در طبیعت با تعالی روح آدمی در مکتب متعالی اسلام، همواره مورد توجه بوده است؛ جوهر وجودی آدمی در مجاورت با طبیعت در حرکت رو به کمال قرار خواهدگرفت. انسان امروزی، علیرغم این نگرش اسلامی که طبیعت نزد وی امانت الهی است از محیط طبیعی خود فاصله گرفته و این قطع ارتباط، مشکلات جسمی و معضلات روحی- روانی برای وی به وجود آورده است. .معماری بایوفیلیک در پیوند با طبیعت دارای مفاهیمی معناگرایانه، نمادین، زیبا، هویت­مند و مبتنی بر فرهنگ بستر شکل­گیری است و در پی ایجاد نسبت های فلسفی و علمی مذکور میان تعالیم مطرح درباره طبیعت، با فناوری های نوین زیست دوست، قابل ارزیابی است. هدف از تحقیق حاضر، تبیین الگوی روان شناختی محیطی، مبنی بر بازخورد مثبت هم زیستی با طبیعت در معماری بایوفیلیک است. روش این پژوهش کیفی می­باشد و از راهبرد داده بنیان جهت ارزیابی مولفه­های مورد بررسی استفاده شده­است. کد­گذاری داده­ها بر­اساس نظریات مطرح شده ی مبنایی و در دو مرحله ی کدگذاری باز و محوری مورد تحلیل قرارگرفته و با استفاده از نرم افزار MAXQDA ۱۰ بر اساس میزان اشتراکات و فراوانی به عنوان مفاهیم نهایی انتخاب شده اند؛ با توجه به وجود شرایط علی شامل ابعاد زیبایی شناسانه، فرهنگ، هویت، پایداری و رمزگونگی فضا، پیوند طبیعی و پویایی، می توان به بهره­گیری از الگوی حکمی روان شناختی محیطی متشکل از مفاهیم عدالت، امینت، آزادی و در نتیجه پیامد سودآوری محیطی و تاب آوری رسید و هدف نهادین طبیعت در مکتب اسلام مبتنی بر آسودگی جسمی، روحی و روانی را برای کاربران رقم زد.

کلیدواژه ها:

الگوی حکمی ، بیوفیلیک ، روان شناختی محیط ، طبیعت ، معماری بایوفیلیک