مقایسه اثربخشی درمان ذهن آگاهی کودک محور و نقش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر همدلی عاطفی- شناختی دانش آموزان مبتلا به اختلال بیش فعالی/نقص توجه دارای قلدری در شهر اصفهان

مقدمه: اختلال بیش فعالی/نقص توجه از مشکلات جدی در محیط های آموزشی به شمار می آید و تاثیرات منفی قابل توجهی بر ابعاد سلامت روان دانش آموزان دارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان ذهن آگاهی کودک محور و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر همدلی عاطفی- شناختی دانش آموزان دبستانی مبتلا به اختلال بیش فعالی/نقص توجه دارای قلدری انجام شد. روش بررسی: این پژوهش نیمه تجربی در سال ۱۴۰۲ و با استفاده از طرح پیش آزمون- پس آزمون با  گروه کنترل و پیگیری دو ماهه در یک بازه زمانی شش ماهه در شهر اصفهان انجام شد. نمونه گیری به روش هدفمند انجام و ۵۴ پسر ۹ الی ۱۱ ساله دارای معیارهای ورود به صورت تصادفی در سه گروه  ۱۸ نفره (ذهن آگاهی کودک محور (۱۸=N)، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (۱۸=N) و گروه کنترل (۱۸=N) جایگزین شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه همدلی کودک و نوجوان جمع آوری شد. شرکت کنندگان گروه اول، درمان ذهن آگاهی کودک محور را در ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای و ۲ بار در هفته و گروه مداخله دوم درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد را در ۹ جلسه ۶۰ دقیقه ای و ۲ بار در هفته دریافت کردند. در پایان پژوهش در هر گروه ۱۵ نفر باقی ماندند و تجزیه و تحلیل داده ها با آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بن فرونی و با بهره گیری از نرم افزار SPSS  نسخه ۲۶ انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد هر دو مداخله ذهن آگاهی کودک محور و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر همدلی عاطفی (۰۵/۰>p) و شناختی (۰۵/۰>p) موثر بوده و این اثربخشی در مرحله پیگیری نیز حفظ شده است (۰۵/۰>p) اما تفاوت معنی داری بین اثربخشی مداخلات مشاهده نشد(۰۵/۰ذهن آگاهی کودک محور و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به طور موثری بر افزایش همدلی عاطفی و شناختی در دانش آموزان مبتلا به اختلال بیش فعالی/نقص توجه تاثیر داشته و می تواند توسط درمانگران استفاده شود.

کلیدواژه ها:

Mindfulness ، Acceptance and Commitment ، Empathy ، Attention Deficit Hyperactivity Disorder ، ذهن آگاهی ، پذیرش و تعهد ، همدلی ، اختلال نقص توجه همراه با بیش فعالی