بازتاب روستا در ادبیات داستانی معاصر ایران (با تکیه بر آثار جلال آل احمد و غلامحسین ساعدی)

روستا به­عنوان واحد اجتماعی، اساس و کانون زندگی مردم ایران و بسیاری از جوامع دیگر بوده است. همچنین روستا به این دلیل که خاستگاه شکل­گیری هویت فرهنگی ایرانیان و نیز محل بروز چالش­های اقتصادی، بحران­ها، رنج­ها و سختی­های جدی­تر نسبت به شهرها است، توانسته به­عنوان یکی از اثرگذارترین زمینه ها در آثار داستان­نویسان معاصر ایران راه یابد که در این میان، جلال­ آل احمد و غلامحسین ساعدی بیش از دیگران، به بازتاب ویژگی های فرهنگی و اجتماعی روستا نظر داشته اند. این دو به عنوان نویسندگان متعهد ادبیات روستایی و کارگری، وضعیت طبقه­های محروم اجتماعی و ضرورت اصلاح جامعه بحران زده روزگارشان را با توصیف و روایت، در قالب داستان و تصاویر تمثیلی اثرگذار نمایانده اند. این پژوهش، به روش تحلیلی توصیفی و استفاده از منابع کتابخانه ای نشان می­دهد؛ آل احمد به­طور غیرمستقیم و نمادین، جریان­های سیاسی و اقتصادی را در آثار داستانی خود بازتاب داده که در این میان، روستا و مسائل آن شاخصه­ای کلیدی و اثرگذار بر مخاطب است. ساعدی نیز با تکیه بر مضمون فقر و نداری، بیماری مردم فرودست و وضعیت بد نهادهای مملکتی، عقاید پوشیده و خرافی شدید مردم را به تصویر می­کشد که حاصل جامعه متوهم، ظلم­پذیر و خفقان­آلود است که آثار بدبختی و فقر اقتصادی در آن ها به­صورت جهالت و عقاید پوچ مردم عوام، ظهور و بروز یافته است.

کلیدواژه ها:

ادبیات روستایی ، جلال آل احمد ، غلامحسین ساعدی ، فرهنگی اجتماعی