المباغته والمفاجئه فی الخطاب القرآنی (دراسه اسلوبیه)

سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: عربی
مشاهده: 175

فایل این مقاله در 32 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_AFAGH-27-1_009

تاریخ نمایه سازی: 14 بهمن 1403

چکیده مقاله:

القرآن الکریم کتاب فی غایه الفصاحه والبلاغه والاعجاز، وهذا الکتاب مملوء بالاسالیب الجامعه والمانعه لبیان المعنی المنشود والقائه الی ذهن المخاطب. المباغته تدل علی امر لم یحسبه الشخص وحدثت له دون انتظار وتوقع، فالمباغته وهی عمل الغرض منه استثمار غفله الغیر وذلک بتوجیه ضربه سریعه وقویه فی مکان وزمان معینین بحیث لا یتمکن المخاطب من اتخاذ ای رد فعل مضاد لاحباط الخطط. اخترنا فی هذا المقال موضوع «المباغته والمفاجئه» فی القرآن الکریم لنبحث عن الاسالیب والسیاقات التی نواجهها فی شان المباغته والمفاجئه لنری لماذا اختلفت هذه الاسالیب، مبینین الاهداف والمقاصد والاغراض ودلاله کل کلمه من کلمات المباغته اللفظیه فی هذا الکتاب علی المنهج الوصفی- التحلیلی مستعینین بالمنهج الاحصائی. قمنا فی هذا المقال بتحلیل اصوات الفاظ المباغته اللفظیه التی قد ذکرت فی القرآن وهی "بغته" ۱۳ مره، و«اذا» الفجائیه التی ذکرت فیه ۴۷ مره، وواصلنا البحث بتحلیل الحروف والکلمات والتراکیب والآیات والسور التی جاء هذان اللفظان فی سیاقها لنری الاهداف والاغراض ودلالات کل من هذین اللفظین فی سیاقه الذی جاء فیه، وعدم مجیء احدهما فی موضع الآخر. واهم النتائج التی توصلنا الیها هی: ان «بغته» استعملت فی معظم الآیات لبیان مباغته الکفار والمنافقین حین اخذهم العذاب خاصه عذاب الموت والهلاک وعذاب القیامه، لکن «اذا» استعملت فی معظم الآیات لبیان اعجاز الانبیاء ونکث عهد الکفار وانکارهم لنعمات الله تعالی وشرکهم به. وکذلک یکون الغرض الاساسی فی الآیات الشامله للفظه «بغته» هو اعتبار الناس من القوم الظالمین ومصیرهم، ولکن الغرض الاساسی فی الآیات الشامله للفظه «اذا» هو ترهیب الناس من المعاصی وترغیبهم الی عمل الخیر.

نویسندگان

اسحاق صادقی

طالب دکتوراه فی فرع اللغه العربیه وآدابها، جامعه خلیج فارس، بوشهر، ایران

سید حیدر فرع شیرازی

استاذ مشارک فی قسم اللغه العربیه وآدابها، جامعه خلیج فارس، بوشهر، ایران

رسول بلاوی

استاذ فی قسم اللغه العربیه وآدابها، جامعه شهید تشمران اهواز، اهواز، ایرانr

حسین مهتدی

استاذ مشارک فی قسم اللغه العربیه وآدابها، جامعه خلیج فارس، بوشهر، ایران

ناصر زارع

استاذ مشارک فی قسم اللغه العربیه وآدابها، جامعه خلیج فارس، بوشهر، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • الکتب القرآن الکریمآلوسی، سید محمود، (۱۴۱۵ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن، ...
  • ابن عاشور، محمد بن محمد، (۱۹۸۴م)، التحریر والتنویر، تونس، الدار ...
  • اندلسی، ابوحیان محمد بن یوسف، (۱۴۲۰ق)، البحر المحیط فی التفسیر، ...
  • بیضاوی، عبدالله بن عمر، (۱۴۱۸ق)، انوار التنزیل واسرار التاویل، بیروت، ...
  • الجودی، لطفی فکری، (۲۰۱۴م)، جمالیه الخطاب فی النص القرآنی، القاهره، ...
  • الجوهری، اسماعیل بن حماد، (۱۳۷۶ق)، الصحاح، بیروت، دار العلم للملایین ...
  • حسن، عباس، (۱۹۹۸م)، خصائص الحروف العربیه و معانیها، دمشق، منشورات ...
  • ذنون، عبدالسلام، (۱۹۷۱م)، المغول واحتلال بغداد، دار الکتب العلمیه، بیروت ...
  • الراجحی، عبده، (۱۴۰۱ق)، علم اللغه والنقد الادبی، مجله الفصول، مجلد ...
  • رازی، فخرالدین، (۱۴۲۰ق)، مفاتیح الغیب، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی ...
  • راغب الاصفهانی، حسین بن محمد، (۱۴۱۲ق)، المفردات فی غریب القرآن، ...
  • زبیدی، محمد بن محمد، (۱۴۱۴ق)، تاج العروس، دار الفکر، بیروت ...
  • زمخشری، محمود، (۱۴۰۷ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار ...
  • السامرائی، فاضل، (۱۴۲۳ق)، لمسات بیانیه، عمان-اردن، دار عمار، الطبعه الثالثه ...
  • الطباطبائی، محمد حسین، (۱۴۱۷ ق)، المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی ...
  • طبرسی، فضل بن حسن، (۱۳۷۲ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ...
  • العموش، خلود، (۲۰۰۸م)، الخطاب القرآنی، عمان، جدارا للکتاب العالمی ...
  • الفارابی، ابی نصر، (۲۰۱۵م)، الموسیقی الکبیر، القاهره، دار الکاتب العربی ...
  • الفیروزآبادی، محمد بن یعقوب، (۱۴۱۵ق)، القاموس المحیط، بیروت، دار الکتب ...
  • فیض کاشانی، ملا محسن، (۱۴۱۵ق)، تفسیر الصافی، تهران، انتشارات الصدر ...
  • قدوری، غانم، (۲۰۰۴م)، المدخل الی علم الاصوات العربیه، عمان، دار ...
  • مصطفوی، حسن، (۱۳۶۰ش)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنکاه ...
  • المقالاتالزعبی، باسل؛ سعید، رائد؛ حلالی، ابتسام، (۲۰۲۰م)، دلاله لفظ "الاخذ" ...
  • سبتی، طه، (۲۰۱۸م)، المفاجئات فی القرآن الکریم، مجله بحوث کلیه ...
  • شوشتری، محمد ابراهیم؛ ربیعی، طالب، (۱۳۹۸ش)، سوره یونس (ع) دراسه ...
  • عاشور، یوسف جمعه، (۲۰۱۵م)، اذا الفجائیه فی القرآن الکریم "استعمالا ...
  • العرشانی، یحیی، (۲۰۱۷م)، البنیه اللغویه فی سوره الاخلاص، مجله جامعه ...
  • متقی زاده، عیسی؛ خضری، کاوه، (۱۴۳۴ق)، دلاله الاصوات فی القرآن، ...
  • نمایش کامل مراجع