تبیین رابطه نمادگرایی با داستان های جریان سیال ذهن

ادبیات داستانی ایران در دوران معاصر، پس از ارتباط با غرب، تغییرات اجتماعی، و آگاهی روزافزون نویسندگان شکل جدیدی را می طلبید تا نویسندگان بتوانند تحولات روحی و درونی انسان معاصر و وضعیت جامعه را بازتاب دهند. مکاتب و شیوه های ادبی نو که خود مولود تحولات جامعه هستند، یاری گر نویسندگان برای آفرینش داستان هایی مطابق تغییرات و تحولات فردی و اجتماعی اند. در مکتب نمادگرایی (سمبولیسم) شاعران از پس واقعیت به دنبال جهان درونی و آرمانی بودند و به زودی اصول این مکتب به داستان نویسی نیز راه یافت و داستان نویسان مفاهیم متعالی و انتزاعی را در عینیات گنجاندند. هم زمان شیوه جریان سیال ذهن که خواننده را با درونی ترین افکار، احساسات و عواطف شخصیت ها همراه می کند، مورد توجه نویسندگان قرار گرفت. این شیوه با جهش های زمانی و مفهومی در بازیابی خاطرات، طرحی متفاوت و پیچیده ایجاد می کند و بسیاری از مولفه های نمادپردازی همچون ذهنیت گرایی، تخیل و رویا، ابهام و آشفتگی را در اثر داستانی رقم می زند. مسئله اساسی این مقاله یافتن رابطه میان نمادگرایی و جریان سیال ذهن و کشف، تبیین دلیل و چگونگی این تلازم است. بدین منظور، ریشه های مکتب ادبی سمبولیسم در زمینه های اجتماعی، نظریات فلسفی و روان شناسی بررسی و برپایه آن ارتباط نمادگرایی با شیوه جریان سیال ذهن در تخیل، ناخودآگاه فردی و جمعی، تداعی معانی، و زمان روشن شده است. همچنین برای کمک به بحث اصلی، نمونه هایی از دو رمان معتبر ایرانی در شیوه جریان سیال ذهن، «سمفونی مردگان» و «شازده احتجاب» ذکر می شود. ابزار جمع آوری اطلاعات این پژوهش کتابخانه ای با روش توصیفی تحلیلی است.

کلیدواژه ها:

داستان نویسی ، نمادگرایی ، جریان سیال ذهن ، تداعی