اثر قارچ اندوفیت Serendipita indica بر برخی از ویژگی های رشدی گیاه ریحان بنفش تحت سمیت فلز سرب در خاک

قارچ­های آندوفیت همزیست ریشه، نقش مهمی در افزایش کارایی میزبان در خاک­های آلوده به فلزات سنگین دارند. در این پژوهش به منظور بررسی اثرات مفید قارچ Serendipita indica در کاهش اثرات منفی سمیت سرب در گیاه ریحان بنفش (Ocimum basilicum L.)، آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی به صورت گلدانی در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه مراغه در چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای مورد استفاده شامل دو سطح قارچ S. indica (حضور قارچ و فقدان قارچ) و تیمار سرب در چهار غلظت (صفر، ۴۰۰، ۶۰۰ و ۸۰۰ میلی­گرم بر کیلوگرم خاک) بود. تنش سرب اثر منفی روی گیاه ریحان داشت، به طوریکه باعث کاهش درصد همزیستی، وزن خشک اندام هوایی و ریشه، مقدار رنگیزه­های فتوسنتزی و نیز افزایش فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدان گایاکول پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز شد. کاربرد قارچ آندوفیت به عنوان محرک زیستی اثرات مثبت معنی داری بر پارامترهای مورد بررسی داشت، به طوریکه در سطوح مختلف سرب باعث افزایش در وزن خشک اندام هوایی (۷/۴۶-۹/۱۴ درصد)، وزن خشک ریشه (۵۴-۵ درصد) غلظت کلروفیل a (۸/۲۷- ۸ درصد) کلروفیل b (۵۴- ۷/۹ درصد) و فعالیت آنزیم­های گایاکول پراکسیداز (۵۸۰-۲۱۸ درصد) و آسکوربات پراکسیداز (۲۷۳-۱۵۰) شد. با افزایش میزان سرب در خاک، تجمع سرب در ریشه و اندام هوایی بیشتر شد و در همه سطوح سرب در خاک، مقدار سرب در ریشه بیشتر از اندام هوایی بود. با کاربرد قارچ، مقدار سرب افزایش معنی­دار در ریشه (۴۲۸-۱۲۵ درصد) و برگ (۲۴۸-۵۶ درصد) حاصل کرد. با استفاده از این نتایج می توان گفت که قارچ S. indica به عنوان یک محرک زیستی با افزایش شاخص های رشدی، رنگیزه­های فتوسنتزی و نیز افزایش فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدان، می تواند تا حدی با سمیت سرب در همه سطوح سرب در خاک، مقابله کرده و با کاهش اثرات زیان­بار سرب، باعث افزایش تحمل گیاه ریحان در خاک آلوده به سرب شود.

کلیدواژه ها:

Heavy metal ، Medicinal plant ، Root Endophyte ، Symbiosis ، گیاه دارویی ، فلز سنگین ، اندوفیت ریشه ، همزیستی