بررسی و تحلیل حرف اضافه مکانی «زیر» با رویکرد زبان شناسی شناختی

حروف اضافه به عنوان گروهی از واژه های دستوری پربسامد و مهم نقش مهمی در بسیاری از زبان ها و از جمله زبان فارسی ایفا می کنند. هدف پژوهش حاضر این است که در چارچوب رویکرد زبان شناسی شناختی و براساس دو نظریه چندمعنایی اصولی[۱] (تایلر و ایوانز[۲]، ۲۰۰۱، ۲۰۰۳) و نظریه طرحواره های تصوری[۳] (جانسون[۴]، ۱۹۸۷)، چندمعنایی حرف اضافه «زیر» را بررسی کند. داده های پژوهش شامل مجموعه ای از جملات و عبارات فارسی حاوی حرف اضافه «زیر» است که از پیکره همشهری (نسخه دوم) استخراج شده اند. علاوه بر این پیکره، از دو فرهنگ دهخدا و معین نیز استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که حرف اضافه «زیر» در مفهوم اولیه و سرنمونی خود بیانگر وضعیتی است که در آن یک شیء (شیء متحرک) از لحاظ موقعیت مکانی در راستای عمود در جایگاهی پایین تر از شیء دیگر (زمینه ثابت) قرار می گیرد که بین آنها می توان فاصله باشد یا نباشد و یکی دیگری را پوشش دهد یا ندهد. علاوه بر این، «زیر» دارای سه مفهوم «کمتر»، «تسلط و کنترل» و «تاثیرپذیری» نیز هست که حاصل بسط استعاری مفهوم سرنمونی به حساب می آیند.   [۱] principled polysemy [۲] Tyler and Evans [۳] Image schemas [۴] Johnson

کلیدواژه ها:

Locative Prepositions ، Polysemy ، Cognitive Linguistics ، Semantics ، حروف اضافه مکانی ، چندمعنایی ، زبان شناسی شناختی ، معنی شناسی