تقویت دستگاه واژگانی زبان فارسی با استفاده از واژ ه ها و ساختواژه های گویشی (مطالعه موردی: گویش تاتی جیرنده عمارلو)

گویشهای ایرانی علاوه بر برخورداری از ساختواژه‎های مشترک با زبان فارسی، از ساختواژه های ویژه ای نیز برخوردارند. ساختواژه‎های مشترک، واژه‎هایی تولید می نمایند که علاوه بر معنای رایج در فارسی، کاربرد گویشی نیز دارند. می توان از این معانی و کاربردهای گویشی جهت گسترش حوزه معنایی واژه ها در متون نظم و نثر و مکالمه‎های روزانه فارسی استفاده کرد. ساختواژه‎های اختصاصی علاوه بر تولید واژگان گویشی، توانایی تولید واژه در زبان فارسی را نیز دارند و می‎توانند مورد توجه فرهنگستان زبان و ادب فارسی واقع شوند. بسیاری از واژه های گویشی را می توان برای تقویت دستگاه واژگانی فارسی وارد این زبان نمود.  هدف از این پژوهش که به روش کتابخانه‎ای انجام شده، بررسی تطبیقی ساختواژه تاتی (گونه جیرنده عمارلو) و فارسی در دو مقوله اسم و صفت بر اساس نظریه مقوله و میزان، و یافتن واژه‎ها و ساختواژه‎های گویشی مناسب  جهت ورود به زبان فارسی و تقویت دستگاه واژگانی آن است. نتیجه این مطالعه  نشان می‎دهد که بسیاری از واژه های تاتی توان انطباق بالایی با دستگاه آوایی زبان فارسی دارند و می توانند به طور مستقیم وارد زبان فارسی شوند. واژه های تاتی دیگری هم که بار معنایی و رسانگی کلام خوبی دارند، اما از تطابق کمتری با دستگاه آوایی زبان فارسی برخوردارند، می توانند به صورت «فارسی شده»، یعنی منطبق شده با دستگاه آوایی زبان فارسی (با تغییرات آوایی یا نحوی اندک)، و یا به صورت ترجمه وارد زبان رسمی شوند و بر گسترش دستگاه واژگانی آن بیفزایند. پیشنهاد  ورود  بیش از هفتاد واژه، عبارت و اصطلاح تاتی به زبان فارسی نتیجه بررسی‎های این پژوهش است.

کلیدواژه ها:

Key words: Persian language ، Tati dialect ، Jirandeh Amarlu ، lexical system ، word construction. ، زبان فارسی ، گویش تاتی ، جیرنده عمارلو ، دستگاه واژگانی ، ساختواژه.