تاثیر سیلاب فروردین ۱۳۹۸ رودخانه های کرخه و دز بر کمیت و کیفیت آب های زیر زمینی دشت شوش

سیلاب فروردین ۱۳۹۸ در استان خوزستان یکی از کم­سابقه­ترین سیلاب­های رخ داده در این استان است که خسارات زیاد زیست محیطی و اقتصادی برجای گذاشته است. در پژوهش حاضر تاثیر این سیلاب بر کمیت و کیفیت آب های زیر زمینی آبخوان شوش بررسی شده است. بدین منظور، از منابع آب سطحی و زیرزمینی دشت شوش در دو دوره اردیبهشت و مهر ۱۳۹۸ ( دوره­های سیلابی و خشک) نمونه­برداری هیدروشیمیایی انجام شده و غلظت یون­های اصلی، نیترات و ایزوتوپ­های پایدار اکسیژن-۱۸ و دوتریوم سنجش گردیده است. تجزیه و تحلیل­های کمی و کیفی با استفاده از هیدروگراف معرف آبخوان، نمودارهای ترکیبی، پایپر، شولر و ویلکوکس و بررسی­های ایزوتوپی انجام شده است. نتایج هیدروگراف معرف آبخوان نشان داد که تغییرات بارش، باعث شده است تا تراز سطح ایستابی در انتهای سال آبی ۹۷-۹۸ (شهریور ۹۸) به نسبت انتهای سال آبی ۹۶-۹۷ (شهریور ۹۷) حدود یک متر افزایش یابد. علت کاهش غلظت پارامترهای کیفی در بخش­های جنوبی دشت و در جهت جریان آب زیرزمینی، افزایش و تجمع سیلاب در بخش­های پایین­دست آبخوان است که با کاهش عمق سطح ایستابی در این نواحی همراه است. نمودارهای ترکیبی دوره سیلابی، افزایش نسبی مواد محلول در آب نسبت دوره خشک را نشان می دهند. این افزایش در یون­های اصلی را می­توان به پالس­های قوی تغذیه­ای سیلاب نسبت داد که باعث برهم­زدن تعادل شیمیایی آب زیرزمینی شده و اختلاط با مواد رسوبی ناپایدار در آبخوان را به همراه داشته است. براساس نتایج ایزوتوپی، در دوره سیلابی تمام نمونه­ها از خط محلی بارش پیروی می­کنند که نشان­دهنده تغذیه آبخوان از سیلاب است و در دوره خشک به دلیل تبخیر، نمونه­ها با پراکندگی بیشتر نسبت به خط جهانی بارش قرار دارند.

کلیدواژه ها:

Shush aquifer ، Flood of April ۲۰۱۹ ، Representative hydrograph of the aquifer ، Graphical methods ، Stable isotopes. ، آبخوان شوش ، سیلاب فروردین ۱۳۹۸ ، هیدروگراف معرف آبخوان ، روش های گرافیکی ، ایزوتوپ های پایدار.