اثر مایکوریزا و محلول پاشی عنصر روی بر صفات مورفولوژیکی و بیوشیمیایی گل مغربی صورتی (Oenothera speciosa Nutt.)

سابقه و هدف: گل مغربی صورتی یکی از معروف ترین گونه های دارویی با ارزش اقتصادی بالا در جهان است که در ایران نیز به عنوان یک گیاه زینتی دارویی کاشته می شود. علاوه بر آن، روغن بذر آن در صنایع دارویی، صنایع غذایی، آرایشی و بهداشتی استفاده می شود. کیفیت محصولات کشاورزی را می توان با استفاده از ریزمغذی ها و کودهای زیستی افزایش داد. از این رو، این مطالعه با هدف بررسی تاثیر کاربرد قارچ آربوسکولار مایکوریزا و محلول پاشی عنصر روی بر جذب مواد مغذی و ویژگی های مورفوفیزیولوژیک و بیوشیمیایی گل مغربی صورتی (Oenothera speciosa Nutt.) انجام شد.مواد و روش ها: این پژوهش در طی یک سال از مهر ۱۴۰۱ تا شهریور ۱۴۰۲ بر روی گل مغربی انجام شد. بدین منظور بذرهای گل مغربی ابتدا به مدت ۱۲۰ روز در شرایط گلخانه در گلدان اندازه ۱۰ کشت و بعد در زمان انتقال نشاء به گلدان اصلی با گونه مایکوریزا آربوسکولار Glomus intraradices تلقیح شدند و مایه زنی در دو سطح تلقیح و عدم تلقیح در زمان انتقال نشاء گلدان اصلی انجام گردید. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی اجرا و محلول پاشی عنصر روی به شکل سولفات روی در سه سطح صفر (شاهد)، ۳ و ۵ میلی گرم در لیتر در سه تکرار در مرحله هشت برگی انجام شد. پیش از کاشت گیاه از مخلوط خاک مورد استفاده نمونه برداری شد و آزمایش فیزیکی و شیمیایی خاک شامل غلظت عنصرهای نیتروژن، پتاسیم، فسفر و کربن زیست توده انجام شد. صفات مورد بررسی شامل صفات مورفولوژیک (وزن تر و خشک اندام هوایی، تعداد گل در ساقه، قطر گل، طول دوره گلدهی، تعداد برگ، تعداد کپسول، تعداد بذر در کپسول، تعداد شاخه جانبی) و تعداد اسپور مایکوریزا در خاک و صفات فیزیولوژیک شامل کلروفیل های a، b و کل، کاروتنوئید، فنل و فلاونوئید و آنتی اکسیدان و فعالیت آنزیم های کاتالاز و پراکسیداز در برگ ارزیابی شدند.نتایج: نتایج نشان داد که در تیمار محلول پاشی با سولفات روی ۵ میلی گرم بر لیتر صفات تعداد گل در بوته، تعداد کپسول در بوته، تعداد بذر در بوته، عملکرد بذر، تعداد میانگره، تعداد ساقه فرعی و وزن تر و خشک اندام هوایی و صفات فیتوشیمیایی فلاونوئید، آنتی اکسیدان، کاتالاز و پراکسیداز و علاوه بر این عنصرهای فسفر، روی، بور، منگنز، آهن و مس در سطح احتمال ۱% تفاوت معنی داری با هم داشتند. در کاروتنوئید و عنصرهای نیتروژن و پتاسیم در سطح احتمال ۵% تفاوت معنی داری حاصل شد. اثر تیمار تلقیح با قارچ آربوسکولار مایکوریزا بر صفات تعداد گل در بوته، تعداد کپسول در بوته، تعداد بذر در بوته، عملکرد بذر، قطر گل، قطر ساقه، سطح برگ، تعداد برگ، وزن تر و خشک اندام هوایی، ارتفاع گیاه و طول دوره گلدهی و علاوه بر این کلروفیل کل، فنل، فلاونوئید، آنتی اکسیدان و کاتالاز و عنصرهای نیتروژن، روی، بور، منگنز، آهن و مس در سطح احتمال ۱% تفاوت معنی داری با هم داشتند. صفت تعداد ساقه فرعی، کاروتنوئید و پراکسیداز در سطح احتمال ۵% معنی دار بود. اثر متقابل تیمارهای محلول پاشی با سولفات روی ۵ میلی گرم بر لیتر و قارچ آربوسکولار مایکوریزا در صفت وزن تر اندام هوایی و کلروفیل کل در سطح احتمال ۱% و تعداد گل و کلروفیل a و کاتالاز و عنصر روی در سطح احتمال ۵% تفاوت معنی داری مشاهده شد. مقایسه بین تیمارها نشان داد تیمار محلول پاشی با سولفات روی ۵ میلی گرم در لیتر همراه با تلقیح قارچ آربوسکولار مایکوریزا بیشترین تاثیر را بر افزایش میزان گلدهی، عملکرد بذر و ترکیبات فنلی و آنزیم های کاتالاز و پراکسیداز داشت.نتیجه گیری: به طور کلی می توان نتیجه گیری کرد که در بین تیمارهای استفاده شده، تیمار محلول پاشی با سولفات روی (۵ میلی گرم بر لیتر) همراه با قارچ آربوسکولار مایکوریزا می تواند با تاثیر بر فراهمی عناصر غذایی و افزایش رشد رویشی در حصول عملکرد بالای گل و بذر و افزایش میزان کلروفیل های a و کل، کاروتنوئید، فلاونوئید، آنتی اکسیدان، کاتالاز و پراکسیداز این گیاه با ارزش موثر باشد.

کلیدواژه ها:

پراکسیداز ، ظرفیت آنتی اکسیدانی ، فلاونوئید کل ، کاتالاز