اجتهاد و مرجعیت زنان

پس از شروع غیبت کبری و فاصله از زمان حضور و دسترسی مستقیم به معصوم، در میان شیعه باب اجتهاد و فتوا و مرجعیت علماء برای پاسخ گویی به مسائل اسلامی و به خصوص احکام شرعی باب شد. تلاش برای استنباط مسائل شرعی از منابع اسلامی، اجتهاد و عملیات برداشت از اینها، استنباط حکم شرعی تلقی شد. اعلام نظر مجتهد به غیر مجتهدین فتوا نامیده شد که بر غیر مجتهدین تقلید از مجتهد دارای شرائط لازم واجب گردید.در طول تاریخ تشیع، اغلب مردان مرجعیت پاسخ گویی را داشته و نوعا زنان از این امر برکنار بوده اند. شرائط خاص زنانه و کمبود یا نبود شاگردان زن برای زنان فرهیخته، اجرای کرسی تدریس و کسب مرجعیت تقلید را برای زنان بسیار ضیق نموده است. این از حیث ثبوت؛ از حیث اثبات نیز بین مراجع اختلاف است که آیا اساسا زن می تواند مجتهد بشود یا نه؟ اگر مجتهد بشود، آیا مرجع تقلید هم می تواند باشد و دیگران حق تقلید از وی را دارند یا خیر؟! این مقاله که به روش کتابخانه ای تهیه، و به روش تبیینی- تحلیلی نگارش شده، در صدد بررسی پاسخ به این سوالات از دیدگاه ها و جوانب مختلف است. حاصل اینکه علی رغم برخی مخالفت ها، اغلب مرجعیت تقلید زنان، به صورت متجزی، یعنی در مسائل خانواده و زنان را ممکن و مجاز می دانند.

کلیدواژه ها:

اجتهاد ، مرجعیت ، زنان ، متجزی ، فتوا