ذهنیت کودکان در دبستان؛ رشدیافتگی یا ثابت؟ تحلیل محتوای کتاب های درس فارسی دوره ابتدایی

زمینه و هدف: ذهنیت ­ها، پیش­ فرض ­های هر فرد درباره انعطاف ­پذیری یا ثابت بودن ویژگی­ های آدمی هستند. هدف از انجام این پژوهش، تحلیل محتوای کتاب های درس فارسی دوره ابتدایی بر اساس نظریه دئوک از ذهنیت بود تا تعیین شود که ذهنیت ­ها را تا چه اندازه و چگونه به دانش ­آموزان معرفی می­کنند. روش: این پژوهش توصیفی با روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد. جامعه آماری شامل ۶ جلد کتاب درس فارسی دوره ابتدایی، چاپ سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲، بود. نمونه گیری به صورت تمام ­شمار و حجم نمونه برابر با جامعه بود. برای جمع آوری داده ­ها از فهرست ­وارسی سنجش چهار مولفه ذهنیت استفاده شد که روایی محتوایی آن از نظر متخصصان با روش ضریب توافق کدگذاری تایید شد. پایایی نتایج ارزیابی با شاخص هولستی ۹۶/۰ به دست آمد. داده ها با نرم­افزار SPSS۲۷ و آزمون x ۲ تحلیل شد. یافته ­ها: تحلیل کتاب های فارسی دوره ابتدایی براساس نظریه دئوک نشان داد که تاکید بر ذهنیت­ها و مولفه های آن یکسان نیست و تاکید بر ذهنیت رشدیافتگی به­ طور معناداری بیشتر از ذهنیت ثابت است (۰۰۱/۰ p=). در مولفه ها، بیشترین تاکید به ترتیب بر باور به فایده تلاش، راهبرد بعد از شکست، هدف های پیشرفت، و اسناد شکست است. سیر توجه به مفهوم ذهنیت­ها در کتاب های فارسی از پایه یکم تا ششم ، برخلاف روند تحولی آن در نظریه دئوک، غیرخطی است.  نتیجه­ گیری: کتاب­های فارسی دوره ابتدایی بیشتر بر ذهنیت رشدیافتگی تاکید دارند تا ذهنیت ثابت؛ با وجود این، سیر آن از پایه یکم تا ششم با روند تحولی ذهنیت در تناسب کامل نیست و در پایه ­های چهارم تا ششم، نیاز بیشتری به محتوای مشوق ذهنیت رشدیافتگی وجود دارد.   x

کلیدواژه ها:

Mindset ، growth mindset ، fixed mindset ، content analyze ، ذهنیت ، ذهنیت رشدیافتگی ، ذهنیت ثابت ، تحلیل محتوا