بررسی تطبیقی راوی غیر قابل اعتماد در رمان های کوابیس بیروت و شازده احتجاب

از جمله مباحث جدید روایت­شناسی، «راوی غیر قابل اعتماد» است؛ یعنی کسی که به دلایلی چون: دانش محدود و کم اطلاعی، اختلال در حافظه و فراموشی، روان­پریشی، عدم توجه به نشانه­های دستوری در نقل رویدادها، تناقض بارز در گفتار و رفتار، ترس و تردید و نیز تعصب، رویدادهایی را که نقل می­کند موثق و معتبر نیستند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی به تطبیق رمان­های «کوابیس بیروت» از غاده السمان نویسنده سوری و «شازده احتجاب» اثر هوشنگ گلشیری نویسنده ایرانی بر اساس مولفه­های راوی غیر قابل اعتماد پرداخته است. نتایج، نشان از آن دارد که راویان هر دو رمان، روانی پریشان و آشفته دارند و این روان­پریشی در رمان کوابیس بیروت نمود بیشتری دارد و عنوان کابوس­ها بر روی این رمان، خود دلیل روشنی بر وضعیت نامطلوب روحی روانی راوی آن است. هر دو راوی، پیرامون رویدادها اطلاعاتی اندک دارند؛ لذا در نقل آن­ها مرتب از کلمه «شاید» استفاده می­کنند و حتی زمانی هم که واژه «حتما» را به کار می­برند، سیاق جملات، نشان از عدم قطعیت آنان دارد. هر دو راوی مدام در حالتی از ترس و تردید هستند و آن را به خواننده هم منتقل می­کنند. اختلال در حافظه، تکرارهای بی­مورد و نیز تناقض در گفتار و رفتار راویان، روایت آنان را از درجه اعتبار ساقط کرده است، البته بی­اعتباری راوی شازده احتجاب با چاشنی دیگری به نام تعصب او نسبت به خاندان قاجار، رنگین­تر بوده به گونه­ای که مانع ارائه بی­طرفانه برخی گزارش­ها شده است.

کلیدواژه ها:

Beirut Quabis ، Prince Ehtejab ، unreliable narrator ، narratology. ، کوابیس بیروت ، شازده احتجاب ، راوی غیر قابل اعتماد ، روایت شناسی.