تمایز علل موجه جرم از عوامل رافع مسوولیت کیفری با تاکید بر ضرورت و اضطرار در حقوق کیفری ایران و دیوان کیفری بین المللی

علل موجه جرم و تمایز آن از عوامل رافع مسوولیت کیفری از موضوعات مهم حقوق کیفری است که محل بحث و نظر است و بر همین اساس نیازمند بحث و بررسی به خصوص به صورت تطبیقی است. هدف مقاله حاضر بررسی این موضوع است که علل موجه جرم در حقوق کیفری ایران و دیوان کیفری بین المللی کدام اند و تمایز این عوامل با با عوامل رافع مسوولیت کیفری چیست. این مقاله توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته است. یافته ها بر این امر دلالت دارد که در حقوق کیفری ایران، اضطرار، امر آمر قانونی، رضایت مجنی علیه و دفاع مشروع از علل موجه جرم است و این عوامل در دیوان کیفری بین المللی عبارتند از آمر امر قانونی، دفاع مشروع و اضطرار. درخصوص تمایز علل موجه جرم از عوامل رافع مسوولیت کیفری نیز نتایج بیانگر این امر است که قانون مجازات مصوب ۱۳۹۲ به تفکیک و تمایز میان این دو تصریح نشده است، اما قانون گذار در قانون در کتاب اول قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، ذیل بخش چهارم فصل دوم را به موانع مسوولیت کیفری اختصاص داده است که این امر بر تفکیک عوامل موجه جرم و عوامل رافع مسوولیت کیفری دلالت دارد. در حقوق بین المللی کیفری اساسنامه با اجتناب از تمایز مشخص بین انواع عوامل معافیت از مسوولیت کیفری، بیشتر براساس حقوق عرفی و براساس مفهوم گسترده دفاعیات جمله بندی شده است.

کلیدواژه ها:

علل موجه جرم ، عوامل رافع مسوولیت کیفری ، اضطرار ، امر آمر قانونی ، رضایت مجنی علیه ، دفاع مشروع