طراحی مدل پایدار زنجیره تامین در صنایع غذایی و کشاورزی با تاکید بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی: کاربرد روش مدل سازی ساختاری تفسیری

زنجیره تامین مواد غذایی کشاورزی نقش بنیادینی در تامین امنیت غذایی و پایداری جامعه دارد. این پژوهش با هدف طراحی مدل زنجیره تامین پایدار در صنایع غذایی و کشاورزی و با تاکید بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی انجام شده است. ابتدا، با مرور ادبیات و تحلیل تحقیقات پیشین، ۱۶ عامل کلیدی شناسایی گردید. داده ها از طریق نمونه گیری هدفمند از ۱۵ نفر از خبرگان و اساتید این حوزه جمع آوری و سپس با نظر آن ها غربالگری شد. درادامه مرحله کیفی، داده ها با روش های تحلیل مضمون و دلفی فازی تحلیل شدند و مدل مفهومی با استفاده از نرم افزار مکس کیودا ۲۰۲۲ طراحی گردید. این مدل با روش دلفی فازی اعتبارسنجی شد. در مرحله کمی، پرسشنامه ISM برای ارزیابی روابط بین معیارها و تعیین سطوح تاثیر آن ها تهیه و به خبرگان ارائه گردید. تحلیل MICMAC نشان داد که معیارها به چهار دسته: خودمختار، وابسته، پیوندی و مستقل تقسیم می شوند. نتایج پژوهش منجر به شناسایی و اعتبارسنجی ۱۶ عامل کلیدی در زنجیره تامین صنایع غذایی کشاورزی شد و سطوح و روابط میان این عوامل با استفاده از دلفی فازی و مدل سازی ساختاری تفسیری (ISM) تعیین گردید. یافته ها نشان می دهد که عوامل کلیدی نظیر پاسخگویی به مشتریان، بسته بندی، برندینگ و قابلیت ردیابی، به بهبود زنجیره تامین کمک می کنند. همچنین، عواملی مانند تولید و عملیات، مسئولیت اجتماعی، و ایمنی و سلامت محصول به عنوان عوامل اساسی در پایداری زنجیره تامین شناخته شدند. علاوه بر این، عوامل جدیدی مانند تحریم های تجاری و تشکیل اتحادیه ها نیز بر رقابت پذیری و توزیع بهینه منابع تاثیرگذار بودند.این پژوهش نشان داد که روش های دلفی فازی و MICMAC به شفاف سازی روابط بین معیارها و تعیین جایگاه آن ها کمک شایانی  نموداند.

کلیدواژه ها:

تحلیل میک مک ، زنجیره تامین پایدار ، صنعت مواد غذایی ، کشاورزی ، مدل سازی ساختاری تفسیری