رابطه ویژگی های شخصیتی و گرایش به اعتیاد : نقش میانجی راهبردهای تنظیم هیجان

هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه ویژگی ­های شخصیتی و گرایش به اعتیاد با میانجی­ گری تنظیم هیجان در دانشجویان دانشگاه یزد انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه یزد در نیم ­سال اول تحصیلی سال ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بود که از بین آن ­ها ۲۱۰ نفر به شیوه نمونه­ گیری دردسترس انتخاب شدند. برای جمع ­آوری داده ­ها از پرسشنامه­ های پنج عاملی شخصیت NEO فرم کوتاه (مک کری و کاستا،۱۹۹۲)، تنظیم شناختی هیجان (گارنفسگی و همکاران، ۲۰۰۱) و گرایش به اعتیاد (وید و بوچر، ۱۹۹۲) استفاده شد. داده­ ها با تحلیل مسیر و نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۴ و PLS نسخه ۳/۳ تحلیل شدند. یافته­ ها: مدل پیشنهادی برازش مطلوبی داشت. یافته­ ها نشان داد که اثر مستقیم ویژگی شخصیتی روان­ رنجوری بر گرایش به اعتیاد (ρ=۰/۰۰ ،β=۰/۳۰) مثبت و معنادار و اثرات مستقیم ویژگی­ های شخصیتی برون­ گرا (ρ=۰/۰۰ ،β=-۰/۳۲) و وجدان­ گرایی (ρ=۰/۰۰ ،β=-۰/۲۴) بر گرایش به اعتیاد منفی و معنادار بود، اما بین ویژگی شخصیتی توافق ­پذیری (ρ=۰/۰۹ ،β=-۰/۱۱) با گرایش به اعتیاد اثر مستقیم و معناداری یافت نشد. همچنین اثر مستقیم روان­ رنجوری با راهبردهای ناسازگارانه (ρ=۰/۰۰ ،β=۰/۴۷) و اثرات مستقیم برون­ گرا (ρ=۰/۰۰ ،β=۰/۴۳) و وجدان­ گرایی (ρ=۰/۰۱ ،β=۰/۱۸) با راهبردهای سازگارانه معنادار بود. درحالی­که بین راهبردهای ناسازگارانه با گرایش به اعتیاد (ρ=۰/۰۰ ،β=۰/۱۷) رابطه معناداری وجود داشت، اثر مستقیم راهبردهای سازگارانه بر گرایش به اعتیاد (ρ=۰/۰۶ ،β=۰/۱۲) معنادار نشد. همچنین مسیر غیرمستقیم ویژگی شخصیتی روان رنجوری بر گرایش به اعتیاد با نقش واسطه ای راهبرد ناسازگارانه (ρ=۰/۰۰ ،β=۰/۰۹) معنادار شد. نتیجه ­گیری: نتایج نشان داد ویژگی شخصیتی به عنوان متغیر مستقل و تنظیم هیجان به عنوان متغیر میانجی، عامل مهمی در پیش بینی گرایش به اعتیاد است که می توانند در طرح ریزی مداخلات پیشگیرانه و کارگاه های آموزشی در زمینه مدیریت و کنترل راهبردهای تنظیم هیجان مفید واقع گردد.

کلیدواژه ها:

Personality traits ، addiction tendency ، emotion regulation ، mediating role ، maladaptive strategies ، ویژگی های شخصیتی ، گرایش به اعتیاد ، تنظیم هیجان ، میانجی گری ، راهبردهای ناسازگارانه