بررسی شاخص های سودمندی کشت مخلوط گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) با نخود (Cicer arietinum L.)، عدس (Lens culinaris Medik.) و خلر (Lathyrus sativus L.)

به منظور ارزیابی شاخص های سودمندی کشت مخلوط گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) با نخود (Cicer arietinum L.)، عدس (Lens culinaris Medik.) و خلر (Lathyrus sativus L.) در شرایط دیم، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی ۱۳۹۸- ۱۳۹۷ در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل سه گونه لگوم نخود، عدس و خلر به عنوان عامل اصلی و آرایش های کشت مخلوط شامل کشت خالص گلرنگ، کشت با نسبت ۲۵:۷۵ گلرنگ و لگوم، کشت با نسبت ۵۰:۵۰ گلرنگ و لگوم، کشت با نسبت ۷۵:۲۵ گلرنگ و لگوم و کشت خالص لگوم به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. گلرنگ گیاه اصلی و نخود، عدس و خلر به عنوان گیاه جایگزین بودند. در بین گونه های مورد بررسی، بیشترین نسبت برابری زمین (۱۴/۱) متعلق به گیاه همراه نخود بود. صرف نظر از نوع گونه لگوم در بین الگوهای کشت مخلوط، نسبت ۵۰:۵۰ گلرنگ و لگوم از نظر نسبت برابری زمین (۲۶/۱) و ضریب ازدحام نسبی (۶/۴) نسبت به دیگر الگوها برتری داشت. میزان کاهش عملکرد واقعی برای همه الگوهای مخلوط مثبت بود، اما در شرایطی که گیاه نخود (۶۲/۰) به عنوان گیاه همراه کشت شد، این کاهش به طور معنی داری بیشتر از سایر گیاهان بود. بیشترین شاخص بهره وری در الگوهای مختلف کشت در تیمار ۲۵:۷۵ گلرنگ و عدس و به میزان ۷۷۲۲ کیلوگرم در هکتار مشاهده شد. به طور کلی، نتایج نشان داد که در بین گونه های لگوم همراه با گیاه گلرنگ، بیشترین سودمندی هنگامی که نخود به عنوان گیاه همراه انتخاب شد، به دست آمد و الگوی کشت مخلوط ۵۰:۵۰ نیز از برتری بالاتری نسبت به سایر تیمارها برخودار بود.

کلیدواژه ها:

شاخص بهره وری ، ضریب ازدحام نسبی ، کاهش عملکرد واقعی ، نسبت برابری زمین