تحلیل ساختاری یک بیت دشوار از دیوان حافظ

این مقاله به تحلیل ساختاری بیت :      عبوس زهد به وجه خمار ننشیند               مرید خرقه دردی کشان خوشخویم از ابیات دشوار دیوان حافظ، می پردازد. این گفتار، طی بحثی طولانی با بهره گیری از همه کوششهای پیشین در شرح بیت مذکور، سرانجام ، این معنای کلی را برای این بیت به دست می دهد: ترشروی پارسایی با پرداخت قیمت شراب اندک که مایه خمارآلودگی و نشانه ناپاکبازی است ، از بدخویی دست برنمی دارد و آرام نمی گیرد؛ آری برای این منظور، باید قیمت بیشتری بپردازد و این قیمت ، چیزی نیست جز پاکبازی درترک زهد ریا تا مرز خرقه گرو باده نهادن. از این رو، من مرید خرقه زهد نیستم ، بلکه مرید خرقه دردی کشان خوشخویم ; همان خرقه ای که این آزادمنشان ، در عین بی چیزی ، به پاکبازی تمام ، گرو باده می نهند و باز، دامن خوشخویی را از کف نمی دهند.

کلیدواژه ها:

عبوس زهد ، وجه خمار ، خرقه دردی کشان ، حافظ