دگردیسی داستان اسطوره ای فریدون در داستان عامه شاهزید برپایه نشانه شناسی نمادهای اسطوره ای

شناخت «اسطوره» در شناخت جامعه، رفتارها و باورهای مردم بسیار اهمیت دارد. می­دانیم که اسطوره در طول تاریخ معمولا دچار دگرگونی­هایی می­شود، اما کم­تر از بین می­رود. «داستان فریدون» به­منزله یکی از داستان­های مهم اسطوره­ای ایران به­شمار می آید که پژوهشگران ریشه­های اسطوره­ای آن را تا دوران اوستا و متون ودایی پی گرفته­ و بن مایه های اسطوره­ای زایش و نبرد دیو خشکی و خدای باران را در آن گزارش کرده­اند. از سوی دیگر، در میان مردم افسانه­ها و داستان­هایی وجود دارد که بن مایه ها، نمادها و نشانه­های اسطوره­ای را به شکل­های گوناگون خود در خود جای داده ­است و بررسی و تحلیل این افسانه­ها در ردیابی و ریشه­یابی عناصر اسطوره­ای جامعه نقشی مهم دارد. از جمله این داستان­های عامه «داستان شاهزید» از امامزادگان شهرستان آمل مازندران است که در ساختار داستانی و عناصر نشانه­شناختی و نمادهای اسطوره­ای مشابهت های بسیاری با داستان فریدون دارد. در این مقاله این دو داستان با هم بررسی و تحلیل شدند و عناصر اسطوره­ای آن مشخص شد و این نتیجه به­دست آمد که دو داستان، علاوه بر شباهت در برخی رخدادها، در عناصر و نمادهای اسطوره ای مانند: گاو، درخت، جنگل، مار، نوشیدنی شفابخش، جادوگری و موقعیت جغرافیایی با هم سنجیدنی هستند و به احتمال بسیار، عناصر شکل­دهنده هر دو داستان از یک منشا که همان «اسطوره زایش» و جنگ بین خدای باران با دیو خشکی است، سرچشمه گرفته است.

کلیدواژه ها:

Myth ، Fereydoun ، metamorphosis ، Shahzid's folk tale ، semiotics. ، اسطوره ، فریدون ، دگردیسی ، داستان عامه شاهزید ، نشانه شناسی