امیر؛ پازواری یا مازندرانی، کدام یک؟

امیر پازواری، مشهورترین شاعر بومی سرای مازندران است. زمان و مکان زندگی او به­درستی مشخص نیست. خاورشناسان در سده سیزدهم هجری دیوانش را ثبت کردند و برنهارد دارن آن را تنظیم و با نام کنزالاسرار مازندرانی در سن پترزبورگ منتشر کرد. اشعار برجای­مانده از امیر پازواری، بیانگر وجود دیوانی مکتوب، تا دست­کم دو سده پیش از کتاب کنزالاسرار است؛ ولی آنچه امروزه به آن استناد می شود همین کتاب مذکور است. امیر در میان پژوهشگران، یادآور نام امیر تیمور قاجار ساروی نیز هست که در زمان محمدشاه و اوایل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار می زیست و نصاب طبری (مازندرانی) اثر منتشرشده اوست. در حال حاضر امیر، مشهور به «امیر مازندرانی» است و با امیر پازواری که در اسناد برجای مانده به «امیر مازندرانی» شهرت دارد، تفاوت یافته است؛ اما با شناخته­شدن نسخ خطی متعدد، تعلق پسوند «مازندرانی» به امیر تیمور و عنوان امیر پازواری، پرسش ها و تردیدهایی را در پی دارد. پژوهش حاضر، با اشاره به پیشینه زبان تبری و جایگاه امیر پازواری در ادب عامه، به این مسئله می پردازد که مصادره به نفع خود از ویژگی های فرهنگ و ادب عامه است و امیر غیر از پسوند پازواری، به استناد منابع چاپ­شده، با پسوندهای دیگری نیز شناخته می شده است. نگارندگان با استناد به نسخه های خطی شناسایی­شده، به بررسی دو پسوند پازواری و مازندرانی و دلایل جابه­جایی این انتساب ها می پردازند. طرح این موضوع یکی از پرسمان ها و مولفه های ناشناخته در تاریخ ادبیات بومی مازندران است که در فحوای کلام امیری­پژوهان- به­خصوص پژوهشگران بومی- نیز وجود دارد.

کلیدواژه ها:

Sociolinguistics ، anthropolinguistics ، Proverb ، kinship words ، Murdock Theory ، امیر پازواری ، امیر مازندرانی ، پسوند پازواری ، پسوند مازندرانی ، منابع چاپی ، نسخه های خطی