آرایش واژگان در گویش های فارسی خوزستان از منظر رده شناختی

در این پژوهش آرایش واژگان در چهار گویش فارسی خوزستان، یعنی بهبهانی، دزفولی، شوشتری و هندیجانی از نظر رده­شناختی بررسی شده است. چارچوب نظری اصلی این پژوهش رده­شناسی آرایش واژگان درایر است. دبیرمقدم در پژوهش خود ۲۴ مولفه را در نظر گرفته است که ۱۹ مورد ­آن­ها برگرفته از مقاله درایر و بقیه مولفه­ها برگرفته از پایگاه داده­های وی هستند که آمار مربوط به آن در اختیارش قرار گرفته است. در پژوهش حاضر نیز همین ۲۴ مولفه درباره گویش­های خوزستان بررسی و نتایج حاصل با منطقه اروپا آسیا و همچنین جهان مقایسه شده­اند. ابزار و روش جمع­آوری داده­ها در این پژوهش پرسش­نامه و گفت­و­گو و مصاحبه حضوری با گویش­وران است. با تعداد ۳۰ گویش­ور بومی این گویش­ها مصاحبه شده و بعد از ثبت و ضبط مصاحبه­ها و گفت­و­گو­ها، مطالب به دقت آوانویسی و سپس براساس مولفه­های مورد نظر تحلیل شدند. در بررسی داده­ها، رفتار رده­شناختی هر کدام از این گویش­ها در مقایسه با زبان­های اروپا آسیا و همچنین زبان­های دنیا از­جهت دارابودن مولفه­های فعل­پایانی و یا فعل­میانی بررسی و تحلیل شد. به طور کلی این چهار گویش هم در مقایسه با زبان­های اروپا آسیا و هم در مقایسه با زبان های دنیا، به رده فعل­میانی قوی گرایش دارند ؛  البته باید گفت که بر­اساس آمار جدول­ها رفتار رده­شناختی این گویش­ها با رده بینابین (آمیخته)- که دبیر­مقدم (۱۳۹۲) برای زبان­های ایرانی پیشنهاد کرده است- هماهنگ است. درباره مولفه­های رده­شناختی مشترک و غیرمشترک باید گفت که در این چهار گویش فقط مولفه۱،  ۹ و ۱۱ غیرمشترک هستند و این گویش­ها در ۲۱ مولفه دیگر رفتار مشترک دارند.

کلیدواژه ها:

Linguistic Typology ، word order ، Persian Dialects of Khuzestan ، VO ، OV ، رده شناسی زبان ، آرایش واژگان ، گویش های فارسی خوزستان ، فعل پایانی ، فعل میانی