ارزیابی عملکرد زهکش های زیرزمینی در کنترل سطح ایستابی و شوری آب زیرزمینی درمزارع گندم جنوب استان خوزستان

هدف این پژوهش بررسی عملکرد زهکش های زیرزمینی در کنترل سطح ایستایی و شوری آب زیرزمینی در مزارع گندم مناطق جنوبی استان خوزستان با سطح ایستابی شور و کم عمق است. فاصله زهکش های زیرزمینی از هم ۵۰ متر و عمق قرارگیری زهکش ها در خاک، شامل ۱/۸ تا ۱/۹ متر (زهکش عمیق) و ۱/۱ تا ۱/۲ متر (زهکش کم عمق) بود. در طول فصل رشد گندم، اندازه گیری عمق و شوری آب زیرزمینی در شش نوبت زمانی (۳۰، ۶۰، ۹۰، ۱۰۵، ۱۲۰ و ۱۵۰ روز پس از کشت) انجام شد. افزایش عمق زهکش های زیرزمینی از ۱/۲ به ۱/۸ متر موجب افزایش ۵ و ۲ درصد به ترتیب در عملکرد دانه و زی توده گندم شد. هر دو سیستم زهکشی در کنترل سطح ایستایی عملکرد مناسبی داشتند. از ابتدای کشت تا ۱۰۰ روز پس از کشت گندم، هر دو سیستم زهکشی موجب حفظ سطح ایستایی در عمق ۱/۵ متر شدند. سیستم زهکشی کم عمق موجب شد که در تمام فصل رشد گندم، شوری آب زیرزمینی بیش از ۴۰ دسی زیمنس در متر باشد. در حالی که، در مزرعه با سیستم زهکشی عمیق (۱/۸ متر)، با افزایش تعداد روزهای پس از کشت، شوری آب زیرزمینی نیز روند کاهش داشته و از dS.m-۱ ۳۴در ۳۰ روز پس از کشت به شوری dS.m-۱ ۲۱ در انتهای فصل کشت گندم رسید. بنابراین، به منظور تعیین عمق زهکش ها در مناطق خشک و نیمه خشک در حضور آب زیرزمینی شور و کم عمق باید دو هدف رفع ماندابی در فصل آبیاری و جلوگیری از صعود شوری در نتیجه خیز موئینگی در دوره بدون آبیاری را در نظر گرفت.

کلیدواژه ها:

تهویه خاک ، زهکش های زیرزمینی ، سامانه نوین آبیاری ، شوری ، عملکرد گندم