نقد تاریخی و تحلیل روابط ایران و هند در کتاب تاج التواریخ (بر اساس نسخه چاپ سنگی)

ایران و هند دو خاستگاه بزرگ تمدن جهان هستند که مردمان آن ها از دیرباز به دلیل قرابت های نژادی و قومی و داشتن منشا مشترک و ریشه های فرهنگی مشابه و همسایگی طولانی طی هزاره ها با یکدیگر در تعامل و رفت وآمد و داد و ستد بوده اند. موضوع آغاز روابط مردمان این دو سرزمین کهن در میان آثار و اسناد فارسی و تاریخ های محلی شبه قاره تا حد قابل توجهی مسکوت مانده است. مهم ترین منبعی که آغاز این روابط را به دوران اساطیری می رساند، کتاب حماسی و جاویدان شاهنامه اثر شاعر بلندآوازه ایران، حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی است. ضرورت درک چنین حقیقتی در سایر آثار فارسی در شبه قاره این پژوهش را رقم زد. یکی از نسخ نایاب که در هند تالیف شده، تاج التواریخ نگاشته میرزا محمد ملک الکتاب شیرازی است که اثر خود را در ۱۳۱۰ ق. درباره تاریخ هند از نخستین ایام تا زمان حکومت بریتانیا در هند به رشته تحریر کشیده و ضمن شرح رویدادهای تاریخی به روابط این دو کشور از بدو تاریخ هند اشاره کرده است. این تحقیق با ضرورت بررسی این روابط از نگاه نسخه مزبور و چگونگی آغاز و انجام این روابط طی هزاره ها تلاش کرده به این پرسش اصلی پاسخ دهد که صحت وسقم محتوایی این اثر چگونه است و درجه ارزش این متن چیست. برای رسیدن به این هدف از روش تحلیلی توصیفی و نقد و بررسی کتاب و نیز روش اسنادی و کتابخانه ای استفاده شده است. در مجموع آنچه در جمع بندی از این تحقیق قابل تاکید است، روشن کردن ارزش این اثر در ریشه یابی روابط ایران و هند و نیز روشن نمودن شدت دوستی و نیاز مردمان دو سرزمین به تداوم این روابط است. نویسنده با تاکید بر همین روابط قدمت و ارزش آن را نشان داده است.

کلیدواژه ها:

تاج التواریخ ، هند ، ایران ، روابط فرهنگی ، روابط تجاری ، میرزا محمد ملک الکتاب شیرازی