برآورد نرخ فرونشست دشت ایوانکی و تحلیل نقش فعالیت های انسانی در وقوع آن

دشت ایوانکی تحت تاثیر وضعیت اقلیمی و توپوگرافی، پتانسیل بالایی از نظر وقوع مخاطره فرونشست است. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به ارزیابی وضعیت فرونشست دشت ایوانکی و تحلیل عوامل موثر در وقوع آن است. در این تحقیق از تصاویر راداری سنتینل ۱، تصاویر ماهواره لندست و اطلاعات مربوط به چاه های پیزومتری منطقه به عنوان مهم ترین داده های تحقیق استفاده شده است. مهم ترین ابزارهای پژوهش، GMT ، ArcGIS ، ENVI و SPSS بوده است. با توجه به موضوع و اهداف مورد نظر، در این پژوهش ابتدا به ارزیابی وضعیت فرونشست منطقه در طی سال های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲ و سپس به ارزیابی تاثیر افت منابع آب زیرزمینی و تغییرات کاربری اراضی در فرونشست رخ داده پرداخته شده است. بر اساس نتایج حاصله، محدوده مطالعاتی در طی دوره زمانی ۶ ساله بین ۲۸ تا ۵۳۳ میلی متر فرونشست داشته که رقم قابل توجهی است. آنالیز مکانی فرونشست رخ داده بیانگر این است که بیش ترین میزان فرونشست مربوط به مناطق جنوبی دشت ایوانکی بوده است که این مناطق نیز سالانه با افت سطح آب زیرزمینی حدود ۲ متر مواجه شده است، بر این اساس، یکی از دلایل فرونشست رخ داده، افت منابع آب زیرزمینی بوده است. همچنین بر اساس نتایج حاصله، کاربری نواحی انسان ساخت و اراضی کشاورزی در طی سال های ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۲ به ترتیب با ۹/۶ و ۲/۷ کیلومترمربع افزایش یافته مواجه شده اند و با توجه به اینکه بیش ترین میزان فرونشست در محدوده این کاربری ها بوده است، بنابراین توسعه اراضی کشاورزی و نواحی انسان ساخت، عامل اصلی وقوع فرونشست رخ داده بوده است.

کلیدواژه ها:

فرونشست ، افت منابع آب زیرزمینی ، تغییرات کاربری اراضی ، دشت ایوانکی