انتقال دو ژن مقاومت Yr۵ و Yr۱۵ در برخی ارقام ایرانی گندم نان با استفاده از تلاقی برگشتی به کمک نشانگر

زنگ نواری (زرد)، با عامل قارچی striiformis f. sp. tritici (Pst)Puccinia  یکی از مهم ترین بیماری های گندم در اغلب نقاط دنیا به حساب می آید. بهترین روش مقابله با این بیماری، ایجاد مقاومت ژنتیکی است. عامل این بیماری خیلی سریع تکامل پیدا می کند و به همین دلیل مقاومت ناشی از ژن های بزرگ اثر شناسایی شده برای مقاومت، شکسته شده است. در این پژوهش ژن هایYr۵  و Yr۱۵ که موثرترین ژن های مقاومت در مرحله گیاهچه ای هستند، با استفاده از روش تلاقی برگشتی به کمک نشانگر به ارقام ایرانی بهاران، رخشان، ستاره، سیوند، پارسی و امین منتقل شدند. شش پروژه به نژادی جداگانه برای انتقال این ژن ها به ارقام یاد شده انجام شد. هر رقم با لاین های استاندارد ۱۵/۶*Avocet‘S’Yr و ۵/۶*Avocet‘S’Yr (والدهای بخشنده) تلاقی داده شد. نتاج نسل اول (F۱) با ارقام ایرانی (والدهای تکراری) تلاقی برگشتی داده شدند. با ژنوتیپ یابی ۳۰ بوته تصادفی از نتاج  BC۱F۱در هر پروژه، ژنوتیپ های هتروزیگوت حامل ژن مقاومت با استفاده از نشانگر اختصاصی مشخص شد و تلاقی برگشتی دوم صورت گرفت. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که در هر جمعیت لاین مقاوم در برابر زنگ نواری را می توان با تکرار چند نسل تلاقی برگشتی و یک نسل خودگشنی، ایجاد کرد. انتقال ژن های مقاومت به زنگ زرد و هرمی کردن آن ها در ارقام مورد بررسی علاوه بر افزایش احتمال ممانعت از کاهش عملکرد در سال های اپیدمی این بیماری و ایجاد مقاومت پایدار، از لحاظ زیست محیطی نیز اثرات مطلوبی خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

Back cross ، Durable resistance ، Major genes ، Resistance genes ، Specific marker ، تلاقی برگشتی ، ژن های بزرگ اثر ، ژن های مقاومت ، مقاومت پایدار ، نشانگر اختصاصی