بررسی تاثیر برنامه درسی پنهان بر هویت فرهنگی و اجتماعی یادگیرندگان ابتدایی

برنامه درسی پنهان، یکی از مفاهیم کلیدی در حوزه تعلیم و تربیت است که به تاثیرات غیررسمی و ناآگاهانه ی محیط آموزشی بر رشد و شکل گیری هویت فرهنگی و اجتماعی یادگیرندگان اشاره دارد. این برنامه به عناصر و پیام هایی مربوط می شود که خارج از چارچوب برنامه درسی رسمی، به یادگیرندگان منتقل می شوند. تاثیرات این برنامه، از نحوه تعامل معلمان و یادگیرندگان تا فضای مدرسه، روابط اجتماعی و حتی نوع ارزش ها و باورهایی که در مدرسه تقویت می شوند، گسترده است. در این پژوهش، به بررسی تاثیر برنامه درسی پنهان بر هویت فرهنگی و اجتماعی یادگیرندگان مقطع ابتدایی پرداخته می شود تا ابعاد این مسئله روشن تر شده و راهکارهایی برای بهبود این تاثیرات ارائه گردد. هویت فرهنگی و اجتماعی، نقشی بنیادین در شکل گیری شخصیت و رفتارهای فردی و اجتماعی یادگیرندگان ایفا می کند. مدارس به عنوان یکی از نهادهای اصلی جامعه پذیری، محیطی را فراهم می آورند که یادگیرندگان در آن علاوه بر یادگیری مفاهیم علمی، ارزش ها، هنجارها و باورهای اجتماعی را نیز می آموزند. برنامه درسی پنهان، به عنوان یکی از عوامل تاثیرگذار در این فرایند، گاهی می تواند پیام هایی متناقض با هویت فرهنگی بومی یا ارزش های اجتماعی ارائه دهد که ممکن است باعث تعارضات هویتی و سردرگمی فرهنگی در یادگیرندگان شود. این مسئله به ویژه در سنین ابتدایی، که دوران حساس شکل گیری شخصیت است، اهمیت دوچندان پیدا می کند. بنابراین، مطالعه تاثیرات برنامه درسی پنهان بر هویت فرهنگی و اجتماعی یادگیرندگان ابتدایی، ضرورتی انکارناپذیر برای ارتقای کیفیت نظام آموزشی و بهبود رشد فرهنگی جامعه محسوب می شود. این پژوهش به بررسی تاثیر برنامه درسی پنهان بر هویت فرهنگی و اجتماعی یادگیرندگان مقطع ابتدایی پرداخته است. برنامه درسی پنهان شامل عناصر و پیام هایی است که به صورت غیررسمی و ناآگاهانه در محیط مدرسه به یادگیرندگان منتقل می شوند و می توانند بر هویت سازی آنان تاثیرگذار باشند. روش تحقیق این مطالعه، کیفی و مبتنی بر مصاحبه های عمیق با معلمان، مدیران و والدین بوده و نتایج نشان می دهد که برنامه درسی پنهان می تواند به شکل مثبت یا منفی بر ارزش ها، هنجارها و نگرش های یادگیرندگان تاثیر بگذارد. پیشنهادات ارائه شده در این پژوهش می تواند به بهبود برنامه ریزی آموزشی و کاهش تعارضات هویتی در یادگیرندگان کمک کند.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، هویت فرهنگی ، هویت اجتماعی ، یادگیرندگان ابتدایی ، آموزش و پرورش.