واکاوی اثرپذیری شروح الکافی از یکدیگر در عصر صفوی؛ مطالعه موردی مرآه العقول و حاشیه میرزا رفیعا نائینی

هر متنی متاثر از منابع گوناگونی است. شناخت این منابع و اثرگذاری های آن ها فواید خاصی دارد. ازین رو می خواهیم با کشف و بررسی تاثیر و تاثرات دو شرح کتاب الکافیبر روی یکدیگر که در عصر صفوی نگاشته شده اند، به شناخت بهتر این دو اثر یاری رسانیم. نتیجه این که مرآه العقول فراوان از حاشیه میرزا رفیعا بهره برده است. مجلسی در زمینه های گوناگون همچون تبیین معنای واژگان، بحث های صرفی، نحوی و بلاغی، اختلاف نسخه ها و تحلیل روایات از حاشیه میرزا استفاده کرده است. نقل گسترده مجلسی نشان از جایگاه والای حاشیه میرزا در نزد مجلسی دارد. از دیگر دلایل این نقل گسترده می توان به اموری همچون نقل گرایی و احتیاط گرایی مجلسی و گرایش وی به نقل اقوال گوناگون، کثرت اشتغال مجلسی، مختصر بودن حاشیه میرزا، از مشایخ مجلسی و علمای برجسته عصر صفوی بودن میرزا و نزدیکی فکری مجلسی به میرزا اشاره کرد. هرچند مجلسی در برخی موارد به نقل کلام میرزا اکتفا کرده اما وی به دیگر وجوه و اقوال نیز توجه بسیار داشته است. همچنین مجلسی در برخی موارد اظهارنظر کرده و برخی از وجوه را ترجیح داده و در برخی موارد به میرزا اشکال کرده است، این امور نشانگر آن است که مجلسی نقال محض نبوده است.

کلیدواژه ها:

محمدباقر مجلسی ، میرزا رفیعا نائینی ، مرآه العقول ، الحاشیه علی اصول الکافی ، بینامتنیت