بررسی جایگاه و کارکردهای تاج قزلباش در دیوارنگاره های کاخ چهلستون با رویکرد گفتمان قدرت

به نظر می آید استفاده از کلاه یا همان تاج قزلباش همواره در میان مردمان به خصوص عوامل قدرت حکومت صفویه رواج داشته و کارکرد های مختلف داشته و حتی میتوان اثبات کرد قبل از صفویان یعنی اواخر تیموریان کاربرد داشته و در عین حال نماد مسائل مهم و به روز اجتماعی _سیاسی زمانه خود بوده : از جمله نماد مذهب شیعه، نماد اتحاد بین سران قبایل قزلباش و در نهایت نماد اعمال قدرت سیاسی بوده و طبق شواهد میتوان گفت نه تنها دوره صفوی بلکه از اواخر تیموری نیز این کلاه نماد شیعه پروری بوده است . در حکومت صفویه به خصوص دوره حکومت شاه طهماسب کارکرد این تاج بیشتر نماد شکوه و جلال و قدرت شد تا حکومت به شاه عباس رسید و در دوران شاه عباس به دلیل زیاد شدن دخالت ها و قدرت بیش از حد سران قزلباش که آسیب زننده به قدرت مرکزی پادشاه محور بود، با اقدامات شخص شاه عباس از قدرت و شکوه و دست نیافتنی بودن این تاج و به تبع صاحبانش کاسته شد . دیوارنگاره های چهلستون جایگاه تاج قزلباش را با تمام کارکردها و تغییرات ظاهریش در طول تاریخ صفویان و رویدادهای مهم آنان به تصویر کشیده است. می بینیم که تزیینات تاج در مجالس بزم و رزم دیوارنگاره های چهلستون با توجه به جایگاه افراد و قدرت حکومتی و سیاسی آنان متفاوت است. حال درخور است که این پرسش پیش آید که هدف از نقش کردن این تاج در نگاره ها صرف بحث زیبایی شناسی نگاره ها بوده یا هدف و اهداف دیگری در این به تصویر کشیدن با تزیینات مختلف در کار بوده است؟

کلیدواژه ها:

تاج قزلباش ، قدرت ، دیوارنگاره ، کاخ چهلستون ، شاه اسماعیل ، شاه عباس